☰ Mundarija · Jahon tarixi

Fransiyada markazlashgan davlat va General shtatlar

Darslar 22–23 · 2 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
23

General shtatlar

Darslik: 91–92-betlar
MaqsadFilipp IV davri, papa bilan mojaro, General shtatlar va Avinon davrini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
General shtatlar · Estates Generaldvoryanlar · nobilityuchinchi toifa · Third EstateAvinon · Avignon
Tushuntirish

Filipp IV (1285–1314) Shampan grafligi, Lion va boshqa yerlarni qirol domeniga qo‘shdi va Flandriyani egallashga urindi. Pulga muhtoj bo‘lgan qirol katta yer-mulkka ega cherkovdan ham soliq talab qildi. Papa Bonifatsiy VIII (1294–1303) ruhoniylarga papa roziligisiz dunyoviy hukmdorlarga soliq to‘lashni taqiqladi. Bunga javoban qirol 1302-yilda uch toifa: ruhoniylar, dvoryanlar va shaharliklar (uchinchi toifa) vakillarini yig‘ib, ularni papa bilan mojaroni muhokama qilishga chaqirdi — bu General shtatlar edi, Fransiyadagi oliy tabaqaviy-vakillik muassasa. Birinchi ikki toifa soliq to‘lamas, uchinchi toifa vakillari esa ko‘pincha shaharlarning badavlat kishilari bo‘lgan. Qirol jamoatchilik qo‘llovi bilan g‘alaba qozondi: fransuz arxiyepiskopi papa bo‘ldi va papa qarorgohi 1309-yilda Rimdan Fransiya janubidagi Avinonga ko‘chdi; 1309–1377-yillar «papalarning Avinon tutquni» deb ataladi. 1307-yilda Filipp IV tampliyerlar ordenining ko‘plab a’zolari va buyuk magistrini hibsga oldirdi; ordenning boyligi haqidagi mish-mishlar va qirol manfaati bu ishda rol o‘ynadi, buyuk magistr 1314-yilda qatl etildi. XIV asrda Fransiyada toifaviy monarxiya shakllana boshladi.

Namunalar
Toifalar: 1) ruhoniylar, 2) dvoryanlar, 3) shaharliklar (uchinchi toifa).
1302 → General shtatlar; 1307 → tampliyerlar hibsga olinadi; 1309 → papa Avinonda; 1314 → buyuk magistr qatli.
Sinfda faoliyat

«General shtatlar»: sinf uch guruhga bo‘linib, qirolning papa bilan nizosi haqida har bir toifa nomidan bahs yuritadi.

Mashq
1
General shtatlar qaysi yili va nima uchun chaqirilgan?
2
Fransiyada qaysi toifalar soliq to‘lamagan?
3
«Papalarning Avinon tutquni» davri qaysi yillarni qamraydi?
4
Filipp IV nima uchun tampliyerlar ishini boshlagan bo‘lishi mumkin?