ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Isbot va perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar

Darslar 14–15 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
15

Perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar

Darslik: 38–39-betlar
MaqsadPerpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar va nuqtadan chiziqqacha masofani bilish.
Yangi so‘zlar
perpendikulyar · perpendicularog‘ma · oblique segmentperpendikulyar asosi · foot of the perpendicularnuqtadan to‘g‘ri chiziqqacha masofa · distance from a point to a line
Tushuntirish

Kesishganda to‘g‘ri burchak hosil qiladigan ikki to‘g‘ri chiziq o‘zaro perpendikulyar deb ataladi; a ⊥ b deb yoziladi. Perpendikulyar chiziqlar kesishganda to‘rtta to‘g‘ri burchak hosil bo‘ladi. Teorema: to‘g‘ri chiziqning istalgan nuqtasidan shu chiziqqa yagona perpendikulyar to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin (isbot: burchakni nurga qo‘yish aksiomasi bo‘yicha 90° li burchak yagona qo‘yiladi). Agar AB kesma c chiziqqa perpendikulyar bo‘lsa, u A nuqtadan c ga tushirilgan perpendikulyar, B nuqta esa uning asosi. Perpendikulyar bo‘lmagan kesma og‘ma deyiladi. A nuqtadan c chiziqqacha masofa — shu perpendikulyarning uzunligi; u shu nuqtadan tushirilgan har qanday og‘madan qisqa (isboti keyinroq beriladi).

abO
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bog‘dagi to‘g‘ri suv quvuridan uyga ulanish uchun eng qisqa yo‘l perpendikulyar: u 15 m. Qiyshiq yo‘nalishda quvur 17 m bo‘lardi. Nuqtadan to‘g‘ri chiziqqacha masofa perpendikulyar uzunligiga teng.

Kim ishlatadi

Qurilish ishchisi quvur va kabelni eng qisqa yo‘ldan o‘tkazadi, yer o‘lchovchi nuqtaning chiziqdan uzoqligini aniqlaydi, dizayner devorga perpendikulyar javon yasaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga to‘g‘ri chiziq va undan chetda nuqta qo‘ying. Daftar burchagi bilan perpendikulyar masofani, keyin qiyshiq masofani o‘lchab solishtiring.

Namunalar
a ⊥ b va ularning kesishishida bitta burchak 90° bo‘lsa, qolgan uchtasi ham 90°.
c6 sm9 smABC
A nuqtadan c to‘g‘ri chiziqqacha AB perpendikulyar 6 sm, AC og‘ma 9 sm; masofa 6 sm (qisqa) bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Go‘niya»: to‘g‘ri burchakli chizg‘ich (go‘niya) bilan chiziqqa perpendikulyar va unga A nuqtadan masofani chizing.

Mashq
1
a ⊥ b. Ular kesishganda nechta to‘g‘ri burchak hosil bo‘ladi?
2
Nuqtadan to‘g‘ri chiziqqacha perpendikulyar uzunligi 7 sm, og‘ma 10 sm. Masofa necha sm?
c7 sm10 smABC
3
Perpendikulyar a ⊥ b kesishganda burchaklardan biri 90°. Hammasining yig‘indisi necha gradus?
4
Nima uchun to‘g‘ri chiziqning nuqtasidan unga faqat bitta perpendikulyar o‘tadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKanal bo‘yida saralash joyiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →