ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Teskari teorema. Parallel chiziqlar va burchaklar

Darslar 33–34 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
34

Ikki parallel to‘g‘ri chiziq va kesuvchi hosil qilgan burchaklar

Darslik: 88–89-betlar
MaqsadParallel to‘g‘ri chiziqlar va kesuvchi hosil qilgan burchaklar xossalarini qo‘llash.
Yangi so‘zlar
parallel to‘g‘ri chiziqlar · parallel linesichki almashinuvchi burchaklar · alternate interior anglesmos burchaklar · corresponding anglesbir tomonli burchaklar · same-side angles
Tushuntirish

Bu mavzudagi teoremalar parallellik alomatlariga teskari. 1-teorema: ikki parallel to‘g‘ri chiziq va kesuvchi hosil qilgan ichki almashinuvchi burchaklar teng. Isbot teskarisini faraz qilish bilan: teng emas desak, nuqtadan teng burchak yasab ikkinchi parallel hosil qilamiz va parallellik aksiomasiga zid kelamiz. 2-teorema: parallel chiziqlar va kesuvchi hosil qilgan mos burchaklar teng. 3-teorema: ichki bir tomonli burchaklar yig‘indisi 180°. Natija: to‘g‘ri chiziq parallel chiziqlardan biriga perpendikulyar bo‘lsa, ikkinchisiga ham perpendikulyar. Masala yechishda a ∥ b ekani berilgan bo‘lsa, ana shu xossalardan foydalanib, noma’lum burchaklarni topamiz.

ααα180° − αabcPQ
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tom yog‘ochlari bir-biriga parallel. Ko‘ndalang to‘sin birinchi yog‘och bilan 50° hosil qilsa, qolgan yog‘ochlar bilan ham xuddi shunday 50° hosil qiladi. Parallel chiziqlarda mos burchaklar teng bo‘lgani uchun bitta o‘lchov hammasi uchun yetadi.

Kim ishlatadi

Tom yopuvchi bir xil burchak bilan yog‘ochlarni ulaydi, yo‘l belgilovchi parallel chiziqlar chizadi, dizayner chiziqli naqsh yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonadagi chiziqli narsa (panjara, plitka tikuvi, chiziqli mato) tanlang va uni kesib o‘tadigan bitta chiziq har bir chiziq bilan bir xil burchak hosil qilishini kuzating.

Namunalar
65°65°115°abcPQ
a ∥ b, kesuvchi bilan hosil bo‘lgan bir burchak 65° bo‘lsa, unga ichki almashinuvchi burchak 65°, ichki bir tomonli burchak 180° − 65° = 115°.
3xxabcPQ
a ∥ b, bir juft ichki bir tomonli burchak x va 3x: 4x = 180°, x = 45°; burchaklar 45° va 135°.
Sinfda faoliyat

«Bir burchakdan hammasi»: parallel chiziqlar va kesuvchida bitta burchak berilgan; guruhlar qolgan 7 ta burchakni topadi.

Mashq
1
a ∥ b. Kesuvchi bilan bir ichki burchak 72°. Unga ichki almashinuvchi burchak?
72°?abcPQ
2
a ∥ b. Ichki bir tomonli burchaklardan biri 128°. Ikkinchisi?
128°?abcPQ
3
a ∥ b, bir juft mos burchaklar 5x va 3x + 40°. x ni toping.
5x3x + 40°abcPQ
4
Nima uchun parallel chiziqlarning biriga perpendikulyar to‘g‘ri chiziq ikkinchisiga ham perpendikulyar?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahor qachon boshlanadi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →