O‘rta Osiyoning hududiy tavsifi
Tabiatdan to‘g‘ri foydalanish va uni muhofaza qilish uchun yirik tabiiy o‘lka kichikroq qismlarga bo‘linadi: tabiiy geografik kichik o‘lkalar, tabiiy rayonlar guruhlari va tabiiy rayonlar. Iqlimdagi farqlarga ko‘ra O‘rta Osiyoda ikkita kichik o‘lka ajratiladi: Turon va Qozog‘iston. Turon kichik o‘lkasida iqlim subtropik xususiyatli: qish nisbatan yumshoq, yog‘inning ko‘pi bahorga to‘g‘ri keladi, shuning uchun bahorda efemerlar ko‘karadi, yoz esa jazirama va yog‘insiz. Qozog‘iston kichik o‘lkasi mo‘tadil iqlimli: yog‘in kam, lekin fasllarga deyarli teng taqsimlanadi, qish juda sovuq, efemerlar o‘smaydi. Tog‘larda bahor va yoz kech keladi, kuz va qish erta tushadi, shamolga ro‘para yonbag‘irlarda yog‘in ko‘p, vodiylarda tog‘-vodiy shamoli esadi; Farg‘ona vodiysi bilan Mirzacho‘lni bog‘laydigan Xo‘jand yo‘lagida esa mahalliy Bekobod shamoli puflaydi. Har bir kichik o‘lkada tog‘li va tekislik rayonlari guruhlari alohida ajratiladi.
| Ko‘rsatkich | Turon | Qozog‘iston |
|---|---|---|
| Iqlim | subtropik xususiyatli | mo‘tadil |
| Qish | nisbatan yumshoq | juda sovuq |
| Yog‘in | asosan bahorda | fasllar bo‘yicha deyarli teng |
| Efemerlar | bahorda o‘sadi | o‘smaydi |
Shimoldagi maktab o‘qituvchisi bilan janubdagi maktab o‘qituvchisi ekish bo‘yicha turli maslahat oladi: biriga erta bahor, ikkinchisiga kechroq. Bola tabiat kichik o‘lkalarda har xil ekanini, shuning uchun maslahat hamma joyda bir xil bo‘la olmasligini tushunadi.
Agronomlar har bir kichik o‘lka uchun maslahat beradi, rejalashtiruvchilar yerdan foydalanishni belgilaydi, ekologlar muhofaza hududlarini ajratadi.
Yashash joyingizda qishda va yozda nima kiyishingiz va nima qilishingiz haqida ikkita qisqa ro‘yxat tuzing. Keyin ming kilometr shimolroqda yashasangiz, qaysi biri o‘zgarishini belgilang.
«Ikki qutb»: sinf ikki guruhga bo‘linadi — «Turon» va «Qozog‘iston». Har guruh o‘z kichik o‘lkasi haqida 5 ta belgi (qish, yoz, yog‘in, o‘simlik, tuproq) yozadi, so‘ng guruhlar bir-birini tekshiradi.