Hayvonot dunyosi
Tabiiy sharoit xilma-xil bo‘lgani uchun hayvonot dunyosi ham rang-barang. Chalacho‘l va cho‘llarda yumronqoziq, qo‘shoyoq, qum sichqoni, jayron, tulki va chiyabo‘ri yashaydi; sudralib yuruvchilardan toshbaqa, echkemar, agama va ilonlar, hasharotlardan chayon, falanga va qoraqurt ko‘p. Cho‘l hayvonlari issiq va suvsizlikka moslashgan: ular inlarda yashaydi, kechasi ovga chiqadi, yozda uyquga ketadi yoki oziq bilan namni oladi. Tog‘larda hayvonlar balandlik mintaqalariga qarab tarqalgan: o‘rmonlarda ayiq, to‘ng‘iz, silovsin, tog‘ yaylovlarida tog‘ takasi, arxar, morxo‘r, sug‘ur va qor qoploni. To‘qaylarda to‘ng‘iz, qirg‘ovul, o‘rdak va Buxoro kiyigi (xongul) yashaydi. Cho‘llarni o‘zlashtirish, tog‘-kon ishlari va tartibsiz ov ko‘p hayvonlarni kamaytirdi; ayrimlari, masalan, gepard va turon yo‘lbarsi, O‘rta Osiyodan yo‘qolgan, qor qoploni va xongul esa Qizil kitobga kiritilgan.
| Joy | Hayvonlar |
|---|---|
| yarim cho‘l va cho‘l | yumronqoziq, qo‘shoyoq, jayron, tulki, toshbaqa, ilon |
| tog‘ o‘rmonlari | ayiq, yovvoyi cho‘chqa, silovsin |
| baland tog‘ yaylovlari | tog‘ echkisi, arqar, ilvirs, suvsar |
| tugay | xongul, to‘ng‘iz, qirg‘ovul, o‘rdak |
Maktab qo‘riqxonaga sayohatga boradi. Bola yovvoyi hayvonlarni bezovta qilmaslik, o‘simlik uzmaslik va izsiz ketish qoidasiga rioya qiladi, chunki ba’zi turlar Qizil kitobga kirgan.
Qo‘riqxona xodimlari va ornitologlar hayvonlarni kuzatadi, veterinarlar ularni davolaydi, ekologlar kamayayotgan turlarni himoya qilish rejasini tuzadi.
Besh daqiqa derazadan yoki hovlidan qarab, ko‘rgan qush yoki hasharotlar turini sanang. Ularga yaqinlashmang.
«Hayvon zinapoyasi»: balandlik zinapoyasi chizilgan katta qog‘ozga cho‘l, adir, o‘rmon va yaylov hayvonlari rasmini (yoki nomini) yopishtiring; har bir hayvon uchun bitta moslashuvni ayting.