Cho‘l o‘simliklari
Cho‘l o‘simliklari qumli, toshloq va gilli cho‘llarga qarab farq qiladi. Qumli cho‘llarda oq saksovul (bo‘yi 6–7 m gacha yetadi), juzg‘un, qum akatsiyasi, shuvoq va sho‘raklar o‘sadi; bahorda lola, boychechak va iloq ham gullaydi. Toshloq cho‘llarda o‘simlik siyrak: shuvoq, tuyatovon va kermak kabilar uchraydi. Sho‘rxok yerlarda sho‘ralar, qorabargo‘t, sarisazan va qora saksovul o‘sadi. Lyoss ustidagi tog‘ oldi tekisliklarda efemer cho‘llar bor: efemerlar bahorning nam kunlarida tez ko‘karib, gullab, urug‘ beradi va yoz issig‘i boshlanguncha qurib qoladi. Cho‘l o‘simliklari quruqlikka moslashgan: ildizi uzun, bargi kichik, ignasimon yoki yo‘q, ba’zilari tuzli suvni ham o‘zlashtiradi. Daryo va ko‘l bo‘ylarida to‘qaylar bor, u yerda turang‘il, tol, jiyda, qamish va yulg‘un o‘sadi.
| Cho‘l turi | O‘simliklar |
|---|---|
| qumli | oq saksovul, juzg‘un, qum akatsiyasi, shuvoq |
| toshloq | shuvoq, tuyatovon, kermak |
| sho‘rxok | sho‘ra, qora saksovul, sarisazan |
| efemer (lyoss) | tez o‘sib quriydigan efemerlar |
| tugay | turanga, tol, jiyda, qamish, yulg‘un |
Bola xonadagi gul bir necha kun sug‘orilmasa so‘lishini biladi. Shahar ko‘chalarida esa quruq issiqqa chidaydigan o‘simliklar ekilganda, ularni kam sug‘orish kifoya qiladi. Chunki cho‘l o‘simliklarining tuzilishi suvni tejashga moslashgan.
Landshaft dizaynerlari suvni tejaydigan o‘simliklarni tanlaydi, cho‘lda ishlovchi chorvadorlar o‘t va butalarni biladi, biologlar moslashuvni o‘rganadi.
Bir bargni diqqat bilan ko‘rib (qo‘lingizdagi har qanday o‘simlikdan), uning shakli, qalinligi va sirtini yozing. Uzmay, faqat kuzating.
«Moslashuv kartochkalari»: kartochkalarda o‘simlik rasmi (saksovul, lola, qamish) va moslashuv belgisi (uzun ildiz, kichik barg, tez gullash) bor; juftlarni topib, sababini tushuntiring. Cho‘lda o‘simlik terilmaydi, faqat rasmda ishlaymiz.