O‘rta Osiyo tabiiy o‘lkasining geografik o‘rni, chegaralari va o‘ziga xos xususiyatlari
O‘rta Osiyo Yevrosiyoning o‘rtasida joylashgan. Uning eng shimoliy nuqtasi taxminan 53,8° shimoliy kenglikda, eng janubiy nuqtasi 34° shimoliy kenglikda; g‘arbiy nuqtasi Kaspiy bo‘yidagi Mang‘ishloq yarimorolida (50,3° sharqiy uzunlik), sharqiy nuqtasi esa 85,6° sharqiy uzunlik atrofida. Shimoldan janubga o‘lka taxminan 2200 km, g‘arbdan sharqqa taxminan 2750 km cho‘zilgan. Janub va sharqda chegara tog‘ tizmalarining suvayirg‘ichi bo‘ylab o‘tadi, chunki bu tog‘lar iqlimiy va gidrografik chegara bo‘ladi; shimol va shimoli-g‘arbda esa tektonik chegaralar asos qilib olingan. O‘lka okeanlardan uzoqda, eng yaqin okean (Hind okeani) 1000 km dan ortiq masofada bo‘lgani uchun keskin kontinental iqlimli va suvlari tashqariga oqib chiqmaydigan berk o‘lkadir. Tabiatdagi keskinliklar ham o‘ziga xos: Qoragiyo botig‘i dengiz sathidan 132 m past, tog‘larda esa balandlik 7000 m dan oshadi.
Telefondagi yangiliklarda hududning ikki chekkasidagi shaharlar tilga olinadi. Bola ular orasidagi masofa taxminan ikki ming kilometrdan oshishini bilgani uchun yo‘l bir kunda tugamasligini tushunadi.
Haydovchilar va logistika xodimlari uzoq yo‘l vaqtini oldindan hisoblaydi, uchuvchilar yo‘nalishni shimol-janub yoki g‘arb-sharq bo‘yicha tanlaydi.
Yurish tezligini taxmin qiling: bir soatda taxminan 5 km yursangiz, 20 km uchun necha soat kerak bo‘ladi? Javobni daftarga yozing.
«Chegarani yur»: xaritada barmoq bilan o‘lka chegarasini (Kaspiy — Ustyurt — Mug‘ojar — Qozog‘iston past tog‘lari — Tyanshan — Pomir — Hindukush — Kopetdog‘) birin-ketin ko‘rsating; juftlikdagi o‘rtoq nomlarni aytadi.