3-laboratoriya mashg‘uloti. Hasharotlarning tashqi tuzilishi
Mashg‘ulotda oldindan quritilgan yoki fiksatsiyalangan hasharotlar (chigirtka, bronza qo‘ng‘izi) ishlatiladi; tirik hasharotlar o‘ldirilmaydi. Avval hasharotning uzunligi va rangini yozing. Keyin tanani bosh, ko‘krak va qorin qismlariga ajrating. Boshda ko‘zlarni, mo‘ylovlarni (hid) va og‘iz organlarini lupa bilan ko‘ring; mo‘ylov shaklini taqqoslang. Oyoqlarning bo‘g‘imlarini, tirnoqlarini va oldingi hamda keyingi oyoqlar farqini aniqlang. Ko‘krakda ikki juft qanotni qisqich bilan ehtiyotkorlik bilan ko‘tarib, ust va ostqanotlarni solishtiring. So‘ngra o‘qituvchi yordamida qanotlarni kesib, qorin bo‘g‘imlarini va lupada nafas teshiklarini toping. Natijalarni rasm va jadvalga yozing.
Muzeydagi hasharotlar kolleksiyasida har bir quritilgan namunaga sana, joy va nom yozilgan yorliq tikib qo‘yiladi. Shu yozuvlar tufayli olimlar yuz yildan keyin ham namunani o‘rganib, o‘sha davrdagi tabiatni taqqoslay oladi. Aniq yorliq namunaning qimmatini oshiradi.
Muzey xodimi kolleksiyani yuritadi, entomolog namunalarni solishtiradi, karantin inspektori chetdan kelgan zararkunandalarni aniqlaydi.
Hovlidan olingan to‘kilgan barg yoki toshcha uchun yorliq kartochkasi yozing: sana, joy, o‘lcham, rang va uchta belgi. Keyin boshqa odam shu yozuv bo‘yicha uni topa oladimi, tekshiring.
| Belgi | Chigirtka |
|---|---|
| Uzunligi, rangi | 4 sm, yashil |
| Tana bo‘limlari | 3 |
| Mo‘ylovi | ipsimon |
| Orqa oyog‘i | sakrovchi |
| Qanotlari | 2 juft |
| Chigirtka | Yashil bronza qo‘ng‘izi | |
|---|---|---|
| Mo‘ylov | ipsimon | yelpig‘ichsimon |
Juftlikda ishlang: bittasi lupada ko‘radi, ikkinchisi yozadi, so‘ng o‘rin almashtiring. Xavfsizlik: qaychi va qisqichni kattalar nazoratida ishlating, uchlarini o‘zingizga qaratmang; ishdan so‘ng qo‘lni yuving. Hasharotlarni sinfdan tashqarida ushlab o‘ldirmang.