ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Zoologiya)

Hasharotlar sinfi: yashil bronza qo‘ng‘izi va 3-laboratoriya mashg‘uloti

Darslar 22–24 · 3 ta dars · O. Mavlonov. Biologiya (Zoologiya), 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan to‘rtinchi nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
24

3-laboratoriya mashg‘uloti. Hasharotlarning tashqi tuzilishi

Darslik: 79-bet
MaqsadLaboratoriyada quritilgan hasharotlarning tashqi tuzilishini tartib bilan o‘rganadi.
Yangi so‘zlar
kolleksiya · collection of specimenslupa · magnifying glassnafas teshiklari · spiraclesmo‘ylov · antenna
Tushuntirish

Mashg‘ulotda oldindan quritilgan yoki fiksatsiyalangan hasharotlar (chigirtka, bronza qo‘ng‘izi) ishlatiladi; tirik hasharotlar o‘ldirilmaydi. Avval hasharotning uzunligi va rangini yozing. Keyin tanani bosh, ko‘krak va qorin qismlariga ajrating. Boshda ko‘zlarni, mo‘ylovlarni (hid) va og‘iz organlarini lupa bilan ko‘ring; mo‘ylov shaklini taqqoslang. Oyoqlarning bo‘g‘imlarini, tirnoqlarini va oldingi hamda keyingi oyoqlar farqini aniqlang. Ko‘krakda ikki juft qanotni qisqich bilan ehtiyotkorlik bilan ko‘tarib, ust va ostqanotlarni solishtiring. So‘ngra o‘qituvchi yordamida qanotlarni kesib, qorin bo‘g‘imlarini va lupada nafas teshiklarini toping. Natijalarni rasm va jadvalga yozing.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Muzeydagi hasharotlar kolleksiyasida har bir quritilgan namunaga sana, joy va nom yozilgan yorliq tikib qo‘yiladi. Shu yozuvlar tufayli olimlar yuz yildan keyin ham namunani o‘rganib, o‘sha davrdagi tabiatni taqqoslay oladi. Aniq yorliq namunaning qimmatini oshiradi.

Kim ishlatadi

Muzey xodimi kolleksiyani yuritadi, entomolog namunalarni solishtiradi, karantin inspektori chetdan kelgan zararkunandalarni aniqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Hovlidan olingan to‘kilgan barg yoki toshcha uchun yorliq kartochkasi yozing: sana, joy, o‘lcham, rang va uchta belgi. Keyin boshqa odam shu yozuv bo‘yicha uni topa oladimi, tekshiring.

Namunalar
BelgiChigirtka
Uzunligi, rangi4 sm, yashil
Tana bo‘limlari3
Mo‘yloviipsimon
Orqa oyog‘isakrovchi
Qanotlari2 juft
Jadvalga yozuv: «Chigirtka: 4 sm, yashil; 3 bo‘lim; mo‘ylov ipsimon; orqa oyoq sakrovchi; 2 juft qanot». Bu aniq kuzatish natijasi.
ChigirtkaYashil bronza qo‘ng‘izi
Mo‘ylovipsimonyelpig‘ichsimon
Chigirtka va qo‘ng‘izning mo‘ylovi farqli: chigirtkaniki ipsimon, bronza qo‘ng‘izinikiga yelpig‘ich. Farq – ularning hayot tarzi bilan bog‘liq.
Sinfda faoliyat

Juftlikda ishlang: bittasi lupada ko‘radi, ikkinchisi yozadi, so‘ng o‘rin almashtiring. Xavfsizlik: qaychi va qisqichni kattalar nazoratida ishlating, uchlarini o‘zingizga qaratmang; ishdan so‘ng qo‘lni yuving. Hasharotlarni sinfdan tashqarida ushlab o‘ldirmang.

Mashq
1
Mashg‘ulotda qanday hasharotlar ishlatiladi?
2
Hasharot tanasini qanday bo‘limlarga ajratamiz?
3
Ust va ostqanotlarni qanday ajratamiz?
4
Nega nafas teshiklarini qornida qidiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi gulzor uchun uchastkaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →