O‘rgimchaksimonlar sinfi

O‘rgimchaksimonlar – quruqlikda yashovchi bo‘g‘imoyoqlilar: mo‘ylovi yo‘q, 4 juft yurish oyog‘i va 2 juft og‘iz organi bor, o‘pka yoki traxeya bilan nafas oladi, jinslari ayrim. Sinf o‘rgimchaklar, falangalar, chayonlar va kanalar turkumlariga bo‘linadi. Butli o‘rgimchak tanasi boshko‘krak va silliq dumaloq qoringa bo‘linadi; boshko‘krakda 4 juft oddiy ko‘z, ustki jag‘lar (zahar bezlari bilan), sezgir oyoq paypaslagichlar va 4 juft yurish oyog‘i bor. Qorinning oxirida uch juft o‘rgimchak so‘gallari: ulardan chiqqan suyuqlik havoda qotib ipga aylanadi. Urg‘ochi g‘ildirak shaklidagi tutqich to‘r to‘qiydi; signal ipi tebransa, o‘rgimchak o‘ljaga chiqib, uni iplarga o‘rab, zaharlab o‘ldiradi, hazm shirasi bilan o‘lja to‘qimasini eritib so‘radi. Uning zahari odamga ta’sir qilmaydi. Nafas olish: bir juft o‘pka xaltasi va ikki tutam traxeya. Urg‘ochi kuzda iplardan pilla to‘qib, tuxumlarini pana joyga qo‘yadi; qishda o‘rgimchaklar o‘ladi, tuxumlar qishlab, bahorda yosh o‘rgimchaklar chiqadi.