Butli o‘rgimchakning tuzilishi va hayot kechirishi
O‘rgimchaksimonlar – quruqlikda yashovchi bo‘g‘imoyoqlilar: mo‘ylovi yo‘q, 4 juft yurish oyog‘i va 2 juft og‘iz organi bor, o‘pka yoki traxeya bilan nafas oladi, jinslari ayrim. Sinf o‘rgimchaklar, falangalar, chayonlar va kanalar turkumlariga bo‘linadi. Butli o‘rgimchak tanasi boshko‘krak va silliq dumaloq qoringa bo‘linadi; boshko‘krakda 4 juft oddiy ko‘z, ustki jag‘lar (zahar bezlari bilan), sezgir oyoq paypaslagichlar va 4 juft yurish oyog‘i bor. Qorinning oxirida uch juft o‘rgimchak so‘gallari: ulardan chiqqan suyuqlik havoda qotib ipga aylanadi. Urg‘ochi g‘ildirak shaklidagi tutqich to‘r to‘qiydi; signal ipi tebransa, o‘rgimchak o‘ljaga chiqib, uni iplarga o‘rab, zaharlab o‘ldiradi, hazm shirasi bilan o‘lja to‘qimasini eritib so‘radi. Uning zahari odamga ta’sir qilmaydi. Nafas olish: bir juft o‘pka xaltasi va ikki tutam traxeya. Urg‘ochi kuzda iplardan pilla to‘qib, tuxumlarini pana joyga qo‘yadi; qishda o‘rgimchaklar o‘ladi, tuxumlar qishlab, bahorda yosh o‘rgimchaklar chiqadi.
Muhandislar o‘rgimchak ipak ipini o‘rganadi: u o‘z qalinligiga nisbatan juda mustahkam va yengil. Shunga o‘xshash materiallar kelajakda arqon va mustahkam kiyim yaratishda ishlatilishi mumkin. O‘rgimchak to‘ri tabiiy muhandislik namunasi.
Materialshunos yangi mustahkam tolalarni yaratadi, entomolog o‘rgimchaklarni o‘rganadi, fermer o‘rgimchaklar zararkunandalarni kamaytirishini hisobga oladi.
Shudring yoki yomg‘irdan keyin deraza yoki hovli chetidan o‘rgimchak to‘rini kuzating va shaklini chizing. To‘rga va o‘rgimchakka tegmang.
Qog‘oz va ip bilan g‘ildirak to‘r modelini yasang (radius iplar + spiral). Xavfsizlik: tabiatda o‘rgimchaklarga tegmang va ularni ushlamang; uydagi o‘rgimchaklarni faqat kattalar olib tashlasin.