Zoologiya fani. Hayvon organizmi va klassifikatsiya

Zoologiya (zoon – hayvon, logos – fan) hayvonlarning tuzilishi, hayot kechirishi, ko‘payishi, rivojlanishi, tarqalishi va kelib chiqishini o‘rganadi. Qadimgi yunon olimi Arastu bu sohada asar yozgan, Linney hayvonlarni tur, urug‘, turkum, sinf kabi guruhlarga ajratishni taklif qilgan, Darvin esa hayvonlarni o‘rganib evolyutsion ta’limotni yaratgan. Hayvonlar quruqlikda, havoda, tuproqda va suv havzalarida yashaydi; parazitlar uchun boshqa organizmning o‘zi yashash muhiti bo‘ladi. Muhitning namlik, harorat, yorug‘lik kabi tarkibiy qismlari ekologik omillar deyiladi, hayvonlar tuzilishi shu muhitga moslashgan. Oziqlanishiga ko‘ra hayvonlar o‘txo‘r, yirtqich va parazitlarga bo‘linadi. Ko‘p hayvon foydali (changlatadi, zararkunandani qiradi, tabiiy sanitar bo‘ladi), ayrimlari esa kasallik tarqatadi. Noyob turlarni saqlash uchun qo‘riqxonalar va milliy bog‘lar tashkil etilgan, yo‘qolib borayotgan turlar esa O‘zbekiston «Qizil kitobi»ga kiritiladi.