Yashil bronza qo‘ng‘izining ichki tuzilishi
Bronza qo‘ng‘izi gul, yosh barg va yetilmagan mevalar bilan oziqlanadi: yuqori jag‘lari bilan uzib, pastki jag‘lari bilan maydalaydi (kemiruvchi og‘iz organi). Hazm yo‘li: og‘iz, halqum, qizilo‘ngach, muskulli oshqozon, ichak va anal teshik. Suyuq oziq bilan oziqlanadigan hasharotlarning og‘iz organi xartumchasimon (so‘ruvchi yoki sanchib-so‘ruvchi). Qon aylanishi ochiq; yurak qorinning orqa tomonida naysimon, qon nafasda kislorod tashimaydi. Nafas olish traxeyalar orqali: asosan qorin yon tomonidagi teshiklardan havo shoxlangan naychalar bilan hamma organga yetadi. Ayirish organi – malpigi naychalari, ichakka ochiladi. Nerv sistemasi halqum atrofi halqasi va qorin nerv zanjiridan iborat, bosh tomonda bosh miya hosil bo‘lgan; arilar va chumolilarda u kuchli rivojlangan. Hasharotlar rangni, hidni (ba’zi kapalaklar 11 km dan) va ta’mni yaxshi sezadi; chirildoq, temirchak kabilarda ovoz va eshitish organi bor.
Kechqurun ko‘cha chirog‘i atrofida kuya va boshqa hasharotlar aylanib uchadi. Ular odatda oy yoki yulduz yorug‘ligi bo‘yicha yo‘lni topadi, sun’iy chiroq esa ularni adashtiradi. Shuning uchun yoritish muhandislari ko‘cha chiroqlarini hasharotlarni kam jalb qiladigan qilib tanlashi mumkin.
Entomolog hasharotlar harakatini kuzatadi, yoritish muhandisi chiroq turini tanlaydi, zararkunanda nazoratchisi yorug‘lik tuzoqlarini ishlatadi.
Kechqurun deraza orqali tashqi chiroq atrofida hasharotlar qanday uchayotganini kuzating. Qaysi turlari ko‘pligini va qayoqqa uchishini yozing. Hasharotlarga tegmang.
| Og‘iz apparati | Misol |
|---|---|
| kemiruvchi | chigirtka, qo‘ng‘iz |
| so‘ruvchi (xartum) | pashsha, chivin |
Sxema chizing: «Havo → tashqi teshik → traxeya → hujayralar». Hasharot qornini yonidan yoritib bilinadigan nafas teshiklarini lupa bilan quritilgan namunada izlang (o‘qituvchi bilan). Xavfsizlik: tirik arilar va ari uyalaridan uzoq turing.