Hasharotlarning ko‘payishi va rivojlanishi
Hasharotlar ayrim jinsli. Erkaklari ko‘pincha urg‘ochilardan kichikroq, mo‘ylovlari kuchli rivojlangan va hidni yaxshi sezadi. Urg‘ochisida bir juft tuxumdon, erkagida bir juft urug‘don qorin bo‘shlig‘ida joylashgan. Bronza qo‘ng‘izi urug‘langan tuxumlarini chirigan yog‘ochga qo‘yadi; tuxumdan oqish yo‘g‘on, yoy shaklida egilgan qurt chiqadi, u chirindi bilan oziqlanadi, bir necha marta tullab g‘umbakka aylanadi. G‘umbak harakatsiz va oziqlanmaydi, murakkab o‘zgarishlar sodir bo‘ladi va undan voyaga yetgan qo‘ng‘iz chiqadi. Bunday rivojlanish – to‘liq o‘zgarish (tuxum – lichinka (qurt) – g‘umbak – voyaga yetgan hasharot); u qo‘ng‘iz, kapalak, pashsha, ari, chumolida bo‘ladi. Chala o‘zgarishda g‘umbak davri yo‘q: lichinka (tuxumdan chiqqan) voyaga yetganga o‘xshaydi, faqat kichik va qanotsiz, bir necha marta tullab katta bo‘ladi (suvarak, chigirtka, ninachi, qandala).
Kartochkalar o‘yini: «tuxum, lichinka (qurt), g‘umbak, voyaga yetgan» ni to‘g‘ri tartibda joylashtiring, so‘ng qo‘ng‘iz va chigirtka uchun sxemalarni taqqoslang. Xavfsizlik: hasharotlarni yig‘ishda kattalar bilan bo‘ling, ularni og‘ritmang.