Daryo qisqichbaqasining tashqi tuzilishi va ko‘payishi
Bo‘g‘imoyoqlilar tanasi qattiq xitin po‘st bilan qoplangan; u tashqi skelet bo‘lib, unga muskullar va oyoqlar birikadi. Qisqichbaqasimonlar – asosan suvda yashaydigan, jabra bilan nafas oladigan, ikki juft mo‘ylovli bo‘g‘imoyoqlilar. Daryo qisqichbaqasi chuchuk suvda yashaydi, kunduzi toshlar ostida yashirinadi, kechqurun suvo‘t, kasal hayvon va murdalar bilan oziqlanishga chiqadi. Tanasi boshko‘krak va qoringa bo‘linadi: boshko‘krakda uzun va kalta mo‘ylovlar, harakatchan poyachalardagi murakkab ko‘zlar, uch juft jag‘ va 8 juft o‘simta bor – uch juft jag‘oyoq, bir juft qisqich va to‘rt juft yurish oyog‘i. Qorinda qorinoyoqlar bor, oxirgi juftlari dum suzgichni hosil qiladi. Odatda yurish oyoqlari bilan o‘rmalaydi, xavfda dum suzgichi bilan orqaga suzadi. Jabralar jag‘oyoqlar va yurish oyoqlari asosida, jag‘oyoqlari suvni almashtirib turadi. Qisqichbaqa ayrim jinsli; urg‘ochisi tuxumlarni qorinoyoqlariga yopishtirib olib yuradi, yoz boshida bolalari chiqadi. Xitin qoplag‘ich o‘sishga to‘sqinlik qilgani uchun u tullab o‘sadi.
| O‘simtalar | Soni |
|---|---|
| Mo‘ylovlar | 2 juft: uzun va kalta |
| Jag‘oyoqlar | 3 juft |
| Qisqichlar | 1 juft |
| Yurish oyoqlari | 4 juft |
| Qorinoyoqlar | oxirgi jufti – dum suzgich |
Daryo qisqichbaqasi faqat toza suvda yashaydi, shuning uchun uning borligi suvning toza ekanini ko‘rsatadi. Ekologlar qisqichbaqalar soni kamaysa, daryo suvini ifloslik uchun tekshiradi. Hayvonning o‘zi suv sifati haqida xabar beradi.
Daryo ekologi suv sifatini hayvonlar orqali baholaydi, baliqchilik xo‘jaligi mutaxassisi tabiiy turlarni asraydi, ekologik nazoratchi ifloslanishni tekshiradi.
Devorga yopishtirilgan qog‘oz tasmaga (avval kattalardan so‘rang) bo‘yingizni qalam bilan belgilab, sanasini yozing. Siz asta o‘sasiz, qisqichbaqa esa har bir po‘st tashlashdan keyin birdaniga o‘sadi.
Chizma: daryo qisqichbaqasi (yon va qorin tomondan); boshko‘krak, qorin, mo‘ylovlar, qisqich, 4 juft yurish oyog‘i, dum suzgichni belgilang. Xavfsizlik: tirik qisqichbaqani yalang qo‘l bilan ushlamang – qisqichi og‘ritadi; daryo bo‘yida faqat kattalar bilan bo‘ling.