☰ Mundarija · Tarix

Nil vodiysi va Misr davlati

Darslar 7–8 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
8

Qadimgi Misr

Darslik: 32–34-betlar
MaqsadMisrning qo‘shnilari, fir’avnlar istilolari, giksoslar bosqini va fors istilosini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
giksoslar · HyksosYangi podsholik · New KingdomNubiya · Nubiajangovar arava · war chariot
Tushuntirish

Misrning janubida Nubiya, g‘arbida Liviya, shimoli-sharqida Sinay yarim oroli (mis qazib olingan), Falastin va Suriya joylashgan. Nubiyadan misrliklar oltin, fil suyagi va qimmatbaho yog‘och olgan. Qadimgi va O‘rta podsholik fir’avnlari Sinay, Nubiya va Liviyaga yurish qilgan. Mil. avv. XVIII asr oxirida ko‘chmanchi giksoslar otlar qo‘shilgan jangovar aravalarda Quyi Misrni bosib oldi; Misr bu paytda mayda nomlarga bo‘linib ketgan edi. Faqat Fiva hukmdorlari bo‘ysunmadi. Fir’avn Yaxmos (mil. avv. XVI asr o‘rtasi) giksoslarni haydab chiqardi va Yangi podsholikni boshladi. Yangi podsholik fir’avnlari — Tutmos I va ayniqsa Tutmos III — Falastin, Suriya va Nubiyani zabt etib, Misr hukmronligini Old Osiyoga yoydi. Bo‘ysundirilgan xalqlar qarshilik ko‘rsatdi, urushlar Misrni zaiflashtirdi. Mil. avv. VII asrda Misr yana birlashdi, ammo mil. avv. 525-yilda fors shohi Kambiz II uni bosib oldi.

Namunalar
Giksoslarning ustunligi: otli jangovar arava — bir kishi otni boshqargan, ikkinchisi kamondan o‘q uzgan.
Tartib: giksoslar bosqini → Yaxmos g‘alabasi → Yangi podsholik → Tutmos III yurishlari → Kambiz II (525-yil).
Sinfda faoliyat

«Xaritada chegaralar»: bolalar Misr qo‘shnilarini (Nubiya, Liviya, Sinay, Falastin, Suriya) yo‘nalish bo‘yicha ko‘rsatadi.

Mashq
1
Misrning qo‘shnilarini sanang va ular qaysi tomonda ekanini ayting.
2
Giksoslar kimlar edi va nega ular Misrni oson bosib oldi?
3
Yaxmos qanday ish qildi?
4
Nima uchun fir’avnlarning istilolari oxir-oqibat Misrni zaiflashtirdi?