Amaliy mashg‘ulot. Jismlarning suzish shartlari
Jismning o‘rtacha zichligi suyuqlik zichligidan katta bo‘lsa, jism cho‘kadi; teng bo‘lsa, suyuqlik ichida muallaq turadi; kichik bo‘lsa, suyuqlik sirtida suzadi. Kuchlar tilida: to‘liq botganda Arximed kuchi og‘irlik kuchidan kichik bo‘lsa jism cho‘kadi, teng bo‘lsa muallaq turadi, katta bo‘lsa yuqoriga ko‘tarilib sirtga chiqadi va suzadi; suzayotgan jismga Arximed kuchi aynan uning og‘irligiga teng. Suzayotgan jismning suvga botgan ulushi zichliklar nisbatiga teng: ρ_jism : ρ_suyuqlik. Masalan, zichligi 600 kg/m³ bo‘lgan yog‘och suvda 60% botadi. Muz (900 kg/m³) suvda taxminan 90% botadi, shuning uchun aysbergning asosiy qismi suv ostida. Bo‘sh yopiq probirka suvda baland suzadi; ichiga qum solinsa o‘rtacha zichlik ortib, u chuqurroq botadi va ma’lum miqdorda to‘liq cho‘kishi mumkin. Suzishdan odam salomatligi uchun foydalaniladi, lekin faqat kattalar nazoratida va ruxsat etilgan joyda suzish kerak.
Probirka tajribasi: shaffof baland idishga (menzurka yoki baland stakan) suv quying. Plastik probirka yoki yopiq shishani bo‘sh holda soling, so‘ng choragigacha, keyin to‘liq qum bilan to‘ldirib qaytadan soling va har safar botish chuqurligini chizg‘ich bilan o‘lchang. Xavfsizlik: shisha probirka o‘rniga plastik probirka yoki kichik plastik shisha ishlating; idishlarni stol chetidan uzoqroq qo‘ying; to‘kilgan suvni artib qo‘ying; qum ko‘zga tushmasin.