Harakat, kuch va oddiy mexanizmlar

Kuch – bir jismning boshqa jismga ta’siri; u jismni harakatga keltirishi, tezligini yoki yo‘nalishini o‘zgartirishi, shaklini o‘zgartirishi mumkin. Kuch kattalik va yo‘nalish bilan ifodalanadi, birligi nyuton (N); kuchni dinamometr o‘lchaydi. Muskul kuchi – muskullarimizning qisqarishidan, mexanik kuch – mashina va qurilmalarning ta’siridan paydo bo‘ladi. Ishqalanish kuchi jism boshqa jism sirtida siljiganda yoki siljitilmoqchi bo‘lganda paydo bo‘ladi va harakatga qarshi yo‘nalgan; u tekis bo‘lmagan sirtlar tufayli hosil bo‘ladi, shuning uchun silliq muzda kichik, g‘adir-budur yo‘lda katta. Ishqalanish foydali (yurish, tormoz) va zararli (detallarning yeyilishi) bo‘lishi mumkin; ishqalanish issiqlik ham chiqaradi (kaftlarni ishqalasak isiydi). Jism Yer tomonidan tortiladi – bu og‘irlik (tortishish) kuchi. 1 kg massali jismga taxminan 10 N kuch ta’sir etadi (aniqrog‘i 9,8 N), ya’ni F = m × g, g ≈ 10 N/kg.