Darslar 37–38 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
38
A. P. Chexov. «Ванька»
Darslik, 139–141-betlar
MaqsadA. P. Chexovning «Ванька» hikoyasini tushunish, Vanka obrazini va xatning ma’nosini izohlash.
Anton Pavlovich Chexov (1860–1904) — buyuk rus yozuvchisi va dramaturgi. «Ванька» (1886) hikoyasida to‘qqiz yoshli Vanka Jukov Moskvada etikdo‘z Alyaxin qo‘lida shogird. Rojdestvo kechasi hamma cherkovga ketganda u kechani bobosiga xat yozishga bag‘ishlaydi. Xatda Vanka yomon yashashini yozadi: ovqat yo‘q, uni urishadi, bolani tebratgani uchun uxlay olmaydi. U bobosidan o‘zini qishloqqa olib ketishni so‘raydi. Vanka qishloqdagi baxtli kunlarni, bobosi va it Vyunni eslaydi. Hikoyaning fojiasi: bola konvertga «На деревню дедушке» deb yozadi, aniq manzil yo‘q, shuning uchun xat adresatga yetib bormaydi. Biroq u shirin orzu bilan uxlaydi. Chexov bu kontrast (qishloqdagi baxt — shahardagi qiyinchilik; umid — hech narsa) orqali bolaning yolg‘izligini, jamiyatdagi adolatsizlikni ko‘rsatadi.
Namunalar
«Письмо» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «Мальчик Ваня жил в городе у сапожника. Ночью он тайком написал письмо дедушке и пожаловался на тяжёлую жизнь. Он вспомнил деревню, ёлку и добрый дом. Но на конверте вместо адреса Ваня написал только „На деревню дедушке“. Письмо он бросил в ящик и уснул счастливым, не зная, что оно не дойдёт.»
Lug‘at: «сапожник» — etikdo‘z, «ученье» — shogirdlik, «сирота» — yetim, «конверт» — konvert. Eslang: «на деревню дедушке» — bu aniq adres emas.
Sinfda faoliyat
«Vankaga xat». O‘quvchilar Vankaga javob xatini yozadi (3–4 gap): «Дорогой Ваня! …». Keyin sinf nima uchun haqiqiy xat yetib bormasligini muhokama qiladi.
Mashq
1
Vanka necha yoshda va qayerda ishlaydi?
Ему девять лет; он ученик сапожника в Москве.
2
Vanka xatni kimga yozadi va nima so‘raydi?
Дедушке Константину Макарычу; просит забрать его в деревню.
3
Konvertdagi «На деревню дедушке» nima uchun manzil bo‘la olmaydi?
Unda ko‘cha, uy, qishloq nomi va familiya yo‘q.
4
Hikoya nega achinarli tugaydi? Muallif bu bilan nima demoqchi?
Bola xat yetib borishiga ishonadi, ammo u yetmaydi: Chexov bolalarning yolg‘izligi va adolatsizlikka e’tibor qaratadi.