☰ Mundarija · Rus tili

Takrorlash: son va olmosh

Darslar 24–25 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
25

Takrorlash. Olmosh

Darslik, 113–115-betlar
MaqsadOlmosh («местоимение») haqidagi bilimlarni takrorlash: kishilik olmoshlarini kelishiklarda o‘zgartirish va egalik olmoshlarini ishlatish.
Yangi so‘zlar
men · яsen · тыu (ayol) · онаularning · их
Tushuntirish

Olmosh («местоимение») narsani, belgini yoki miqdorni nomini aytmasdan ko‘rsatadi: «кто?», «что?», «какой?», «чей?» kabi savollarga javob beradi. Kishilik olmoshlari: «я», «ты», «он», «она», «оно», «мы», «вы», «они». Ular kelishiklar bo‘yicha o‘zgaradi: «я» — «меня», «мне», «меня», «мной», «обо мне»; «ты» — «тебя», «тебе», «тебя», «тобой», «о тебе»; «он» — «его», «ему», «его», «им», «о нём»; «она» — «её», «ей», «её», «ей», «о ней»; «мы» — «нас», «нам», «нас», «нами», «о нас»; «они» — «их», «им», «их», «ими», «о них». Muhim qoida: 3-shaxs olmoshlari predloglardan keyin «н» qo‘shadi: «у него», «к ней», «с ними», «о нём». Egalik olmoshlari: «мой», «твой», «наш», «ваш», «свой» (jins bo‘yicha o‘zgaradi: «мой брат», «моя сестра», «моё окно», «мои друзья») va «его», «её», «их» (o‘zgarmaydi). Olmosh matnda ot takrorlanishining oldini oladi: «Лилия любит цветы. Она поливает их каждый день.»

Namunalar
«Наш класс». «У нас в классе дружный коллектив. Я люблю своих одноклассников, а они любят меня. С Тимуром мы вместе делаем уроки: я иду к нему, или он приходит ко мне. Наша учительница добрая, мы все уважаем её и говорим о ней с теплом.» (Mazmuni: sinfdoshlar haqida — olmoshlar turli kelishikda.)
Almashtirish: «Малика взяла книгу. Малика прочитала книгу.» → «Малика взяла книгу и прочитала её.» «Я вижу Анвара.» → «Я вижу его.» «Дай книгу брату.» → «Дай книгу ему.»
Sinfda faoliyat

«Kimni?» Doskada kartochkalar: «я, ты, он, она, мы, они». O‘qituvchi gap aytadi («Я вижу … .»), o‘quvchi to‘g‘ri olmosh kartochkasini tanlaydi va gapni to‘ldiradi: «Я вижу её.»

Mashq
1
Almashtiring: «Я иду к (он).» «Мы говорим о (она).»
2
«Это (я) книга.» — egalik olmoshini to‘g‘ri yozing.
3
Ot o‘rniga olmosh qo‘ying: «Алишер купил тетрадь. Алишер дал тетрадь Малике.»
4
Nega «у него», lekin «его»? Qoidani tushuntiring.