☰ Mundarija · Ona tili

Morfologiya, so‘z tarkibi, asos va qo‘shimchalar

Darslar 11–14 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
12

So‘z tarkibi

Darslik: 21–22-betlar
MaqsadSo‘zni asos va qo‘shimchalarga ajratish.
Yangi so‘zlar
so‘z tarkibi · word structureasos · stemqo‘shimcha · suffixma’noli qism · meaningful part
Tushuntirish

So‘z ma’noli qismlardan tarkib topadi. So‘z tarkibi asos va qo‘shimchalardan iborat. Masalan, ishchi, ishla, ishsiz, ishga so‘zlarida umumiy qism — ish. Qolgan qismlar (-chi, -la, -siz, -ga) ish ma’nosiga qo‘shilib kelgan. So‘zning tarkibini aniqlash uchun avval qo‘shimchalarni ajratib, keyin qolgan qismni — asosni topamiz. Qo‘shimchasiz so‘z ham bo‘lishi mumkin: kitob, uy, daraxt.

Namunalar
ishchi = ish + -chi; ishsiz = ish + -siz; ishga = ish + -ga.
do‘stlarimizni = do‘st + -lar + -imiz + -ni.
Sinfda faoliyat

«Qismlarga bo‘l»: kartochkalardagi so‘zlarni (gulzor, bog‘bon, kitoblar, maktabdan) bolalar qismlarga bo‘lib, asosini aytadi.

Mashq
1
So‘z tarkibi nimalardan iborat?
2
«Suvchi» so‘zini qismlarga ajrating.
3
«Kitoblarimizda» so‘zining asosi va qo‘shimchalarini ayting.
4
Nima uchun ishchi, ishla, ishsiz so‘zlari bir-biriga yaqin?