Tartib sonlar
Narsalarning ketma-ketlik tartibini bildiradigan sonlar tartib sonlar deyiladi. Ular nechanchi? so‘rog‘iga javob beradi va sanoq songa -(i)nchi qo‘shimchasi qo‘shilishi bilan yasaladi: birinchi, uchinchi, o‘ninchi. Undosh bilan tugagan songa -inchi, unli bilan tugagan songa -nchi qo‘shiladi: uch+inchi, ikki+nchi, olti+nchi. Tartib son arab raqami bilan yozilsa, -inchi o‘rniga raqamdan keyin chiziqcha qo‘yiladi: 9-sinf, 30-dekabr. Rim raqamlari bilan yozilganda chiziqcha qo‘yilmaydi: XXI asr.
| Asos oxiri | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|
| undosh | -inchi | sakkiz + inchi = sakkizinchi |
| unli | -nchi | yigirma + nchi = yigirmanchi |
Yangi o‘quvchi so‘raydi: «Sinf xonasi qayerda?». Javob: «Birinchi qavatda, yettinchi xona». Tartib sonlar manzilni aniq ko‘rsatadi, shuning uchun u adashmaydi.
Kutubxonachi kitobni javon va tokcha tartibi bo‘yicha qo‘yadi, pochta xodimi uy tartibini aytadi, hakam o‘rinlarni e’lon qiladi.
Bugun qilgan ishlaringizni birinchisidan oxirgisigacha tartib sonlari bilan sanab ayting.
«Nechanchi?»: sinfdagi bolalarning qatorda turish tartibini tartib sonlar bilan ayting.