☰ Mundarija · Ona tili

Son: ma’no guruhlari, sanoq va dona sonlar

Darslar 107–110 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
110

Dona son, uning yasalishi

Darslik: 164-bet
MaqsadDona sonlarni yasash va to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
dona son · piece numeral-ta · -ta (pieces)dona · piece
Tushuntirish

Narsalarning miqdorini donalab ifodalaydigan sonlar dona sonlar deyiladi. Ular sanoq songa -ta qo‘shimchasini qo‘shish bilan hosil bo‘ladi: ikkita, uchta, beshta, o‘nta, yigirmata. Bir soniga -ta qo‘shilganda «bitta» shakli hosil bo‘ladi: bir+ta = bitta. Ikki soni -ta bilan ikkita shaklida yoziladi. Donalash ma’nosini «dona» so‘zi ham bildiradi: besh dona qalam. Narsaning turiga ko‘ra nafar (kishilar), bosh (hayvonlar), tup (o‘simliklar), litr, gramm kabi so‘zlar ham ishlatiladi: uch nafar o‘quvchi, o‘n bosh qo‘y, besh tup daraxt. -ta qo‘shimchasi sondan keyin qo‘shib yoziladi.

Namunalar
Sumkamda beshta daftar va ikkita qalam bor.
Sinfda uch nafar o‘quvchi kasal.
Sinfda faoliyat

«Nechta?»: uydagi yoki sinfdagi narsalarni sanab, dona sonlar bilan gap tuzing.

Mashq
1
Dona son qanday qo‘shimcha bilan yasaladi?
2
Dona son yasang: bir, ikki, besh, o‘n.
3
Qaysi so‘z odamlar uchun ishlatiladi: nafar yoki bosh?
4
Nima uchun «bir+ta» «bitta» deb yoziladi?