Dona son, uning yasalishi
Narsalarning miqdorini donalab ifodalaydigan sonlar dona sonlar deyiladi. Ular sanoq songa -ta qo‘shimchasini qo‘shish bilan hosil bo‘ladi: ikkita, uchta, beshta, o‘nta, yigirmata. Bir soniga -ta qo‘shilganda «bitta» shakli hosil bo‘ladi: bir+ta = bitta. Ikki soni -ta bilan ikkita shaklida yoziladi. Donalash ma’nosini «dona» so‘zi ham bildiradi: besh dona qalam. Narsaning turiga ko‘ra nafar (kishilar), bosh (hayvonlar), tup (o‘simliklar), litr, gramm kabi so‘zlar ham ishlatiladi: uch nafar o‘quvchi, o‘n bosh qo‘y, besh tup daraxt. -ta qo‘shimchasi sondan keyin qo‘shib yoziladi.
| Sanoq son | Dona son |
|---|---|
| to‘rt | to‘rtta |
| o‘ttiz | o‘ttizta |
| yetti | yettita |
Sinf bayramiga tayyorgarlik ro‘yxati: «Yettita stul, o‘n ikkita stakan, besh nafar mehmon». Dona sonlari har narsaning nechtaligini qisqa aytadi, «nafar» esa odamlar uchun ishlatiladi.
Tadbir tashkilotchisi, sport anjomlari mas’uli va o‘qituvchi narsa va odamlar sonini aniq yozadi.
Xayolan kichik bayram ro‘yxatini tuzing: ikki xil narsani dona son bilan, bir guruh odamni «nafar» bilan ayting.
«Nechta?»: uydagi yoki sinfdagi narsalarni sanab, dona sonlar bilan gap tuzing.