96
Asliy va nisbiy sifatlar
Darslik: 144-bet
MaqsadAsliy va nisbiy sifatlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
asliy sifat · qualitative adjectivenisbiy sifat · relational adjective-roq · -roq (more)
Tushuntirish
Belgini to‘g‘ridan to‘g‘ri ifodalaydigan va darajalash mumkin bo‘lgan sifatlar asliy sifatlar deyiladi: go‘zal, shirin, oq, aqlli. Ular -roq qo‘shimchasini qabul qiladi: go‘zalroq, shirinroq. Belgini boshqa tushunchaga nisbatlab ifodalaydigan va daraja ko‘rsatmaydigan sifatlar nisbiy sifatlar deyiladi: qishki, ko‘chma, devoriy, ilmiy. Bunday sifatlar -roq qo‘shimchasini olmaydi: «qishkiroq» deyilmaydi. Nisbiy sifatlar ko‘pincha -gi, -ma, -iy qo‘shimchalari bilan yasaladi. Shuning uchun -roq qo‘shib ko‘rish ikki guruhni ajratishning qulay usuli.
Namunalar
Bu olma shirinroq. (asliy)
Qishki ta’til boshlandi. (nisbiy)
Sinfda faoliyat
«-roq sinovi»: berilgan sifatlarga -roq qo‘shib ko‘ring; bo‘lsa asliy, bo‘lmasa nisbiy deb yozing.
Mashq
1
Asliy sifat deb qanday sifatga aytiladi?
Belgini to‘g‘ridan to‘g‘ri bildiradigan va darajalanadigan sifat.
2
Ajrating: shirin, qishki, aqlli, devoriy.
Asliy: shirin, aqlli; nisbiy: qishki, devoriy.
3
«Go‘zal» va «qishki» ga -roq qo‘shing; qaysi biri bo‘lmaydi?
Go‘zalroq to‘g‘ri; «qishkiroq» bo‘lmaydi.
4
Nima uchun nisbiy sifat daraja ko‘rsatmaydi?
Chunki u belgini to‘g‘ridan to‘g‘ri emas, boshqa tushunchaga nisbatan bildiradi.