ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Qo‘shma, juft, takroriy sifatlar; asliy va nisbiy sifatlar

Darslar 93–96 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
96

Asliy va nisbiy sifatlar

Darslik: 144-bet
MaqsadAsliy va nisbiy sifatlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
asliy sifat · qualitative adjectivenisbiy sifat · relational adjective-roq · -roq (more)
Tushuntirish

Belgini to‘g‘ridan to‘g‘ri ifodalaydigan va darajalash mumkin bo‘lgan sifatlar asliy sifatlar deyiladi: go‘zal, shirin, oq, aqlli. Ular -roq qo‘shimchasini qabul qiladi: go‘zalroq, shirinroq. Belgini boshqa tushunchaga nisbatlab ifodalaydigan va daraja ko‘rsatmaydigan sifatlar nisbiy sifatlar deyiladi: qishki, ko‘chma, devoriy, ilmiy. Bunday sifatlar -roq qo‘shimchasini olmaydi: «qishkiroq» deyilmaydi. Nisbiy sifatlar ko‘pincha -gi, -ma, -iy qo‘shimchalari bilan yasaladi. Shuning uchun -roq qo‘shib ko‘rish ikki guruhni ajratishning qulay usuli.

AsliyNisbiy
Ma’nosibelgini bevosita ifodalaydibelgini boshqa tushunchaga nisbatlaydi
-roq oladimi?hayo‘q
Misolachchiq, yumshoq, mardkechki, tarixiy, dunyoviy
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab e’lonida «yozgi ta’til» va «uzoq ta’til» bor. Ikkinchisini «uzoqroq» deb solishtirish mumkin, birinchisini «yozgiroq» deb bo‘lmaydi. Bu farq so‘zni to‘g‘ri tanlashga o‘rgatadi.

Kim ishlatadi

Muharrir va tarjimon sifat darajasini tekshiradi, kitob sharhlovchisi «ancha qiziqarli» deb yozadi, chunki daraja shakllari faqat asliy sifatlarda bo‘ladi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki sifat tanlang va ikkalasiga -roq qo‘shib ko‘ring. Qaysi biri g‘alati eshitildi? Shu sifat nisbiy hisoblanadi.

Namunalar
Bu olma shirinroq. (asliy)
Qishki ta’til boshlandi. (nisbiy)
Sinfda faoliyat

«-roq sinovi»: berilgan sifatlarga -roq qo‘shib ko‘ring; bo‘lsa asliy, bo‘lmasa nisbiy deb yozing.

Mashq
1
Asliy sifat deb qanday sifatga aytiladi?
2
Ajrating: shirin, qishki, aqlli, devoriy.
3
«Go‘zal» va «qishki» ga -roq qo‘shing; qaysi biri bo‘lmaydi?
4
Nima uchun nisbiy sifat daraja ko‘rsatmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z dasturi: tartib va vaqtHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →