82
O‘rin-joy otlari
Darslik: 125-bet
MaqsadO‘rin-joy otlari va ularni yasovchi qo‘shimchalarni bilish.
Yangi so‘zlar
-zor · -zor (place full of)-xona · -xona (room, house)-iston · -iston (land)
Tushuntirish
Biror joy yoki hududni bildiradigan otlar o‘rin-joy otlari deyiladi; ular qayer? so‘rog‘iga javob bo‘ladi. Bu otlar -zor, -loq, -iston, -goh, -xona kabi qo‘shimchalar bilan yasaladi. -zor biror narsa ko‘p joyni bildiradi: gulzor, paxtazor, lolazor, tolzor. -loq ham shunday ma’no beradi: toshloq, qumloq. -iston «yurt, mamlakat» ma’nosida: O‘zbekiston, Tojikiston, qabriston. -goh biror ish bajariladigan joyni bildiradi: oromgoh, sayilgoh, qarorgoh. -xona xona yoki muassasa nomi: kutubxona, oshxona, dorixona. Bu qo‘shimchalar o‘zakka qo‘shib yoziladi.
Namunalar
Bahorda lolazor go‘zal bo‘ladi.
Oromgohdan kutubxonaga bordik.
Sinfda faoliyat
«Joy so‘zlari»: -zor, -xona, -iston, -goh qo‘shimchalaridan har biri bilan bittadan so‘z toping va shu so‘z qatnashgan gap tuzing.
Mashq
1
O‘rin-joy otlari qaysi so‘roqqa javob bo‘ladi?
Qayer? so‘rog‘iga.
2
Qo‘shimchani ajrating: paxtazor, oshxona, sayilgoh.
paxta+zor, osh+xona, sayil+goh.
3
«Dori» so‘ziga -xona qo‘shib joy oti yasang.
Dorixona — dori sotiladigan joy.
4
Nima uchun «gulzor» o‘rin-joy oti hisoblanadi?
U gullar ko‘p bo‘lgan joyni bildiradi va qayer? so‘rog‘iga javob bo‘ladi.