ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ot: ma’nosi va tuzilishiga ko‘ra turlari

Darslar 68–71 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
69

Otlarning tuzilishiga ko‘ra turlari. Sodda ot

Darslik: 106-bet
MaqsadOtlarni tuzilishiga ko‘ra sodda, qo‘shma, juft va takroriy turlarga ajratish.
Yangi so‘zlar
sodda ot · simple nounqo‘shma ot · compound nounjuft ot · paired nountakroriy ot · repeated noun
Tushuntirish

Otlar tuzilishiga ko‘ra to‘rt xil bo‘ladi. Faqat bir asosdan tarkib topgan otlar sodda ot: uy, yer, tosh, tuz, daraxt. Ikki va undan ortiq asosdan tarkib topgan otlar qo‘shma ot: qo‘lqop, oltingugurt, beshiktervatar. Bir-biriga yaqin yoki qarama-qarshi ma’noli asoslardan tarkib topgan otlar juft ot: o‘g‘il-qiz, idish-tovoq, ota-ona. Ikkinchi qismi birinchi qismining tovush o‘zgarishi bilan takrorlanishidan hosil bo‘lgan otlar takroriy ot: tuz-puz, tovoq-povoq, uy-puy. Sodda otlar tub (uy) yoki yasama (ishchi) bo‘lishi mumkin.

daraxtishchiSoddaasalaritustovuqQo‘shmaidish-tovoqkiyim-kechakJuftnon-pongul-pulTakroriyOt (tuzilishi)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

«Ko‘zoynak» so‘zi «ko‘z» va «oynak»dan iborat, ya’ni nomning o‘zi nima uchun ekanini aytib turibdi. Qismlarga ajratishni bilgan bola yangi ikki asosli so‘zni birinchi marta eshitib ham ma’nosini taxmin qiladi. Bu mavzu kundalik hayotda ko‘proq so‘zni tahlil qilishga o‘rgatadi.

Kim ishlatadi

Yangi buyum nomini o‘ylab topuvchilar ikki so‘zni qo‘shib nom yasaydi; lug‘at tuzuvchi qo‘shma, juft va takroriy otlarni alohida belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Eshitgan yoki o‘qigan bitta uzun otni (masalan, «qo‘lyozma») ikki qismga ajrating va har qism nimani bildirishini ayting.

Namunalar
Sodda: uy, quyosh. Qo‘shma: belbog‘, tustovuq, uchburchak. Juft: aka-uka, ota-ona. Takroriy: choy-poy, ko‘z-po‘z.
ohak1-asos+tosh2-asos
Qo‘ziqorin — sodda ot (bir asos); ohaktosh — qo‘shma ot (ohak + tosh).
Sinfda faoliyat

«To‘rt qutichada»: bolalar ot kartochkalarini sodda, qo‘shma, juft va takroriy qutichalariga taqsimlaydi.

Mashq
1
Otlarni tuzilishiga ko‘ra ajrating: yer, belbog‘, ota-ona, uy-puy.
2
Juft otga misol keltiring.
3
«Kungaboqar» qanday ot? Qanday asoslardan iborat?
4
Nima uchun «o‘g‘il-qiz» juft ot?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUrug‘ sayohatchisiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →