Shaxs-son shakllari
Fe’lda ifodalangan harakat yoki holatning bajaruvchi shaxsini va bu shaxsning bitta yoki ko‘p ekanligini bildiruvchi shakllar shaxs-son shakllari deyiladi. I va II shaxs maxsus shakllar bilan ifodalanadi; III shaxsda esa zamon qo‘shimchalari shaxs ma’nosini ham bildiradi. -di va -sa shakllaridan keyin -m, -ng, -k, -ngiz qo‘shimchalari keladi: o‘qidim, o‘qiding, o‘qidik, o‘qidingiz; o‘qisam, o‘qisang. Sifatdosh, ravishdosh shakllari va sof fe’lning hozirgi-kelasi zamon shakllaridan keyin -man, -san, -miz, -siz qo‘shimchalari keladi: o‘qiyman, o‘qiysan, o‘qiymiz, o‘qiysiz; o‘qigansan. III shaxs ko‘plik -lar bilan: o‘qidilar, o‘qiydilar.
| Shaxs | O‘tgan zamon (-di) | Kelasi zamon |
|---|---|---|
| men | o‘qidim | o‘qiyman |
| sen | o‘qiding | o‘qiysan |
| biz | o‘qidik | o‘qiymiz |
| siz | o‘qidingiz | o‘qiysiz |
Guruh ishida har kim o‘z qismini aytadi: «Men rasm chizdim, sen yozding, biz birga tayyorladik». Fe’l oxiridagi -m, -ng, -k kim qilganini ko‘rsatib turadi, shuning uchun ismlarni takrorlash shart emas.
Sport sharhlovchisi «u to‘pni uzatdi» deydi, jurnalist suhbatdoshning «men»ini «u»ga o‘tkazib yozadi, o‘qituvchi guruh ishida kim nima qilganini baholaydi.
Bugungi bir ishingizni avval «men», keyin xayolan do‘stingizga «sen», so‘ng butun sinfingiz uchun «biz» bilan ayting. Fe’lning oxiri har safar qanday o‘zgarganini eshiting.
«Shaxs gulchambari»: bolalar bitta fe’lni (yozmoq) uch zamonda barcha shaxslarda jadvalga yozib chiqadi.