ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

II shaxs buyruq shakli, shart mayli va shaxs-son shakllari

Darslar 64–67 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
66

Shart mayli

Darslik: 101–102-betlar
MaqsadShart maylini yasash va uning ma’nolarini bilish.
Yangi so‘zlar
shart mayli · conditional mood-sa · conditional suffixorzu · wishtaxmin · supposition
Tushuntirish

Boshqa bir harakat va holatning bajarilishi yoki bajarilmasligi uchun shart bo‘lgan harakat yoki holatni, shuningdek, istak-xohishni bildirgan fe’l shakli shart mayli deyiladi. U -sa qo‘shimchasi bilan yasaladi va shaxs-son qo‘shimchalarini oladi: yozsam, yozsang, yozsa, yozsak, yozsangiz, yozsalar. Shart mayli edi, ekan to‘liqsiz fe’llari bilan kelganda orzu-istak ma’nosini bildiradi: Kelsa edi! (-saydi shaklida ham: kelsaydi). Shart mayli kerak so‘zi bilan kelganda taxmin-gumon ma’nosini beradi: U kelsa kerak.

-sa shakli
ShaxsBirlikKo‘plik
I shaxsyozsamyozsak
II shaxsyozsangyozsangiz
III shaxsyozsayozsalar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tanaffusda bolalar kelishadi: «Uy ishini tez tugatsak, hovlida to‘p o‘ynaymiz». Gapda shart ham, natija ham ochiq aytilgan, shuning uchun hamma nima qilsa nima bo‘lishini biladi va kelishuv buzilmaydi.

Kim ishlatadi

Dasturchi kompyuterga «agar... bo‘lsa» deb qoida yozadi, hakam o‘yin qoidasini shartlar bilan tushuntiradi, huquqshunos shartnomada shartlarni aniq ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertangi kun uchun ikkita «agar» gapi tuzing: biri reja haqida, biri orzu haqida (…sa edi). Ikkala gapda ham shart va natijani ajrating.

Namunalar
Yomg‘ir yog‘sa, uyda qolamiz. Ko‘p o‘qisang, bilimli bo‘lasan.
Bahor tezroq kelsa edi. U hozir uyda bo‘lsa kerak.
Sinfda faoliyat

«Agar...»: bola «Agar yomg‘ir yog‘sa...» deb boshlaydi, keyingisi shart maylidagi gapni davom ettiradi.

Mashq
1
Shart maylining qo‘shimchasi qaysi?
2
«O‘qimoq» fe’lini shart maylida barcha shaxslarda (birlik) yozing.
3
Orzu ma’nosida gap tuzing: «yog‘moq» (qor).
4
Nima uchun «U kelsa kerak» taxmin bildiradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEshik oldidagi ko‘lmakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →