ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ko‘makchi fe’llar va fe’llarning yasalishi

Darslar 44–47 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
47

Ayrim fe’l yasovchi qo‘shimchalar imlosi

Darslik: 76–77-betlar
MaqsadAyrim fe’l yasovchi qo‘shimchalar qo‘shilganda asosdagi tovush o‘zgarishlarini bilish va to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
tovush tushishi · sound losso‘yna · to playpasay · to lessen-ulla · suffix -ulla
Tushuntirish

Fe’l yasovchi -a qo‘shimchasi o‘yin, qiyin kabi ikki bo‘g‘inli so‘zlarga qo‘shilganda, ikkinchi bo‘g‘indagi i unlisi tushib qoladi va shunday yoziladi: o‘yin+a = o‘yna, qiyin+a = qiyna. Fe’l yasovchi -ay qo‘shimchasi past, sust so‘zlariga qo‘shilganda, oxirgi t tushadi: past+ay = pasay, sust+ay = susay. -illa qo‘shimchasi tarkibida u unlisi yoki v undoshi bo‘lgan bir bo‘g‘inli so‘zlarga qo‘shilganda -ulla deb aytiladi va shunday yoziladi: uv — uvulla, shov — shovulla. Bu o‘zgarishlar yozuvda ham aks etadi.

Qo‘shimchaYozuvdagi o‘zgarish
-a (ikki bo‘g‘inli so‘zga)2-bo‘g‘indagi i tushadi
-ay (past, sust so‘zlariga)oxirgi t tushadi
-illa (u yoki v bor so‘zga)-ulla: g‘uv — g‘uvulla
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bu qoida bir necha so‘zga tegadi, shuning uchun kundalik gapda kam uchraydi. Foydasi yozuvda: yasalgan so‘zning yozilishi aytilishidan farq qilganda, tovush tushganini bilgan bola xato qilmaydi.

Kim ishlatadi

Korrektor imlo xatolarini topadi, lug‘atshunos so‘z shakllarini qayd etadi, o‘qituvchi diktantni tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qo‘shimcha qo‘shganda aytilishi va yozilishi farq qiladigan bitta so‘z toping va ikkalasini ovoz chiqarib solishtiring.

Namunalar
o‘yin → o‘yna; qiyin → qiyna; past → pasay; sust → susay.
shov → shovulla; uv → uvulla.
Sinfda faoliyat

«Qaysi tovush tushdi?»: o‘qituvchi asos va qo‘shimchani aytadi (qiyin+a), bolalar hosil bo‘lgan so‘zni yozib, tushgan tovushni ko‘rsatadi.

Mashq
1
«O‘yin» asosiga -a qo‘shing va yozing.
2
«Past» va «sust» asoslariga -ay qo‘shing.
3
«Shov» asosiga taqlid fe’l yasovchi qo‘shimchani qo‘shing.
4
Nima uchun «qiyin+a» «qiyina» emas, «qiyna» deb yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBochka tagiga qaysi taxta?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →