Undosh tovushlar
Undosh tovushlarni aytganda havo lab, til yoki tishga uchrab to‘siladi. O‘zbek tilida 24 ta undosh tovush bor (j harfi ikki xil tovushni bildiradi: jurnal, jo‘ja — shuning uchun undosh harflar 23 ta). Jarangli undoshlarda ovoz ishtirok etadi: b, v, g, d, j, z, y, l, m, n, ng, r, g‘. Jarangsizlar faqat shovqindan hosil bo‘ladi: p, f, k, t, s, sh, x, ch, q, h. Ko‘p undoshlar juft: b–p, d–t, g–k, v–f, z–s, j–sh, g‘–x. So‘z oxirida jarangli undosh jarangsizdek eshitilishi mumkin, lekin yozuvda asl harfi yoziladi: kitob («kitop» deb eshitiladi), lekin b yoziladi.
| Jarangli | Jarangsiz |
|---|---|
| b | p |
| d | t |
| g | k |
| v | f |
| z | s |
| j (jurnal) | sh |
| j (jo‘ja) | ch |
| g‘ | x |
Sinfdoshingiz yangi do‘stining ismini og‘zaki aytdi, siz esa uni boshqacha eshitib yozib qo‘ydingiz. Undoshlarni aniq aytish va diqqat bilan tinglash shunday xatolarni kamaytiradi.
Ovoz yozish studiyasida suhbat yurituvchi so‘zlarni aniq aytadi, logoped talaffuzni to‘g‘rilaydi, o‘qituvchi diktant o‘qiydi.
Do‘stingizdan bitta so‘zni sekin aytishini so‘rang, eshitganingizcha yozing va birga tekshiring.
«Ovoz bormi?»: bolalar bo‘yinlariga qo‘l qo‘yib b, p, d, t, z, s tovushlarini aytadi va qaysida tomoq titrashini aniqlaydi.