ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Davlat tili, tovushlar va alifbo

Darslar 1–4 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
2

Unli tovushlar

Darslik: 5-bet
MaqsadUnli tovushlarni sanash, ularning tasnifini bilish va unli yozilishini to‘g‘ri aniqlash.
Yangi so‘zlar
unli tovush · vowel soundlablangan unli · rounded vowellablanmagan unli · unrounded vowelbo‘g‘in · syllable
Tushuntirish

Unli tovushlarni aytganda havo og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchramaydi, ular faqat ovozdan hosil bo‘ladi. O‘zbek tilida 6 ta unli tovush bor: a, o, u, e, i, o‘. Lablarning ishtirokiga ko‘ra ular ikkiga bo‘linadi: lablangan unlilar (o, o‘, u) va lablanmagan unlilar (a, e, i). Har bir bo‘g‘inda faqat bitta unli bo‘ladi, shuning uchun so‘zda nechta unli bo‘lsa, shuncha bo‘g‘in bo‘ladi. Unlilarni almashtirsak, so‘z ma’nosi o‘zgaradi: tosh, tush, tish.

oo‘uLablanganaeiLablanmaganUnlilar (6 ta)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Telefonda xabar yozayotgan bola bitta unlini adashtirib yubordi, so‘z butunlay boshqa narsani bildirib qoldi. Do‘sti tushunmay qayta so‘radi, to‘g‘rilangach hammasi ravshan bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Radio diktori unlilarni aniq talaffuz qiladi, qo‘shiqchi ularni cho‘zib kuylaydi, logoped bolalarga to‘g‘ri aytishni o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki-uchta so‘zni ovoz chiqarib, unlilarni cho‘zib ayting va lablaringiz qachon yumaloq bo‘lishini sezing.

Namunalar
daf1-bo‘g‘in (a)-tar2-bo‘g‘in (a)
Daftar: a, a — 2 ta unli, 2 ta bo‘g‘in (daf-tar).
Tosh — tush — tish: faqat unli almashgan, ma’no o‘zgargan.
Sinfda faoliyat

«Unlini top!»: o‘qituvchi so‘z aytadi, bolalar nechta unli borligini barmoq bilan ko‘rsatadi va bo‘g‘inlarini chapak bilan sanaydi.

Mashq
1
O‘zbek tilida nechta unli tovush bor? Ularni ayting.
2
«Maktab» so‘zida nechta unli va nechta bo‘g‘in bor?
3
Lablangan unlilarni toping: a, o, e, u, i, o‘.
4
Nima uchun «tosh» va «tish» turli so‘zlar? Izohlang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYosh tadqiqotchilar klubiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →