Okean boyliklari, ulardan foydalanish va muhofaza qilish
Okean tabiiy boyliklar xazinasi: biologik (baliq, suvo‘tlari, dengiz hayvonlari), kimyoviy (osh tuzi, brom, magniy), ma’danli va yoqilg‘i-energetika resurslari (neft, gaz). Darslikda 160 ming hayvon va 10 ming o‘simlik turi keltirilgan; zamonaviy hisoblarda tavsiflangan dengiz turlari soni yuz minglab (taxminan 240 ming) va hali ko‘plari noma’lum. Organizmlar yashash joyiga ko‘ra uch guruhga bo‘linadi: plankton (oqim bilan suzib yuradi), nekton (erkin suzadi, masalan, baliqlar, kitlar) va bentos (tubida yashaydi). Eng og‘ir hayvon — ko‘k kit (taxminan 150 t gacha). Dengiz mahsulotlari insoniyat hayvon oqsilining taxminan 17 % ini beradi. Neft va gaz asosan Fors ko‘rfazi, Venesuela sohillari, Shimoliy dengiz va Meksika qo‘ltig‘idan olinadi. Dengiz transporti eng arzon yo‘l: dunyo savdo yuklarining 80 % dan ko‘pi dengiz orqali tashiladi (darslikda 60 % dan ortiq deyilgan); dunyoda 2 700 dan ortiq dengiz port-shahari bor. Okeanning ifloslanishiga neft tashiydigan tankerlar halokati, plastik chiqindilar va oqava suvlar sabab bo‘ladi. Muhofaza milliy, mintaqaviy va xalqaro darajada olib boriladi: Xalqaro dengiz tashkiloti, YUNESKO qoshidagi Hukumatlararo okeanografik komissiya va boshqalar ishlaydi.
Bozorda bola uzoq dengizdan keltirilgan muzlatilgan baliqni ko‘radi. Baliq zaxirasi baliqchilar haddan ko‘p ovlamagandagina saqlanadi, shuning uchun har mavsumda ovning chegarasi belgilanadi. Bola okean boyligi faqat ehtiyotkorlik bilan foydalanilsa, foydali bo‘lib qolishini tushunadi.
Baliqchi dengiz boyligidan ehtiyotkorlik bilan foydalanadi, dengiz biologi hayvonlar sonini kuzatadi, ekologik nazoratchi port va kemalarda tozalikni tekshiradi.
Oilangizdan qaysi dengiz mahsulotlarini (masalan, baliq yoki tuz) iste’mol qilishini so‘rang (agar bo‘lsa) va globusdan ular kelishi mumkin bo‘lgan eng yaqin dengiz yoki okeanni toping.
«Okean ratsioni»: har bir guruh bitta okean boyligi (baliq, neft, tuz, transport, turizm) bo‘yicha 1 daqiqalik «reklama» tayyorlab, uni muhofaza qilish yo‘lini ham aytadi.