Suyuqliklarda diffuziya hodisasini o‘rganish (uyda bajariladi)
Bu uyda bajariladigan tajriba diffuziya sovuq suvda sekinroq, iliq suvda tezroq borishini tekshiradi. Ikkita bir xil baland stakanga bir xil hajmda suv quyiladi: birini sovutgichga, ikkinchisini xona temperaturasidagi (yoki iliqroq) joyga qo‘yamiz; faqat temperatura farq qilishi muhim. Har bir stakan tagiga bir xil kichik rangli qand (karamel) bo‘lagini asta qo‘yamiz va suvni chayqatmaymiz. Kuniga ikki marta bo‘yoq ko‘tarilgan qatlam balandligi h ni chizg‘ich bilan millimetrlarda o‘lchab, vaqt t ni yozib boramiz. Diffuziya tezligi v = h : t formulasi bilan hisoblanadi. Natijalar jadvalga yoziladi va solishtiriladi: kutiladigan xulosa — temperatura qancha yuqori bo‘lsa, molekulalar shuncha tez harakatlanadi va diffuziya shuncha tez boradi.
Ona kir yuvish kukunini idishdagi suvga soladi. Iliq suvda kukun sovuq suvdagidan tezroq tarqaladi va erib ketadi, chunki iliq suvda molekulalar tezroq harakatlanadi. Shuning uchun kukunni ko‘pincha iliq suvda eritadilar.
Oziq-ovqat texnologi moddalar qanchalik tez erishini tekshiradi, dorishunos tabletka erish tezligini nazorat qiladi, laborant aralashish tezligini o‘lchaydi.
O‘sib turgan o‘simlik yoki ko‘karib chiqqan loviya novdasining bo‘yini chizg‘ich bilan o‘lchab yozib qo‘ying. Ertaga shu vaqtda yana o‘lchang va tezlikni v = h : t bo‘yicha mm/soatda toping (t = 24 soat).
Uy tajribasi (kattalar bilan): yuqoridagi tartibda ikkita stakan tayyorlang, jadval chizing: «vaqt, h (mm), v (mm/soat)». Xavfsizlik: qaynoq suv ishlatmang; margansovka (kaliy permanganat) ishlatilmasin — rangli qand yoki oziq-ovqat bo‘yog‘i yetarli; stakanlarni «ichish uchun emas» deb belgilang; tajribadan keyin qo‘lni yuving.