O‘lchashlar va o‘lchash aniqligi
O‘lchov asbobining shkalasida raqam yozilgan shtrixlar orasida kichik raqamsiz shtrixlar bo‘ladi. Ikki qo‘shni shtrix orasidagi qiymat shkala bo‘linmasi deyiladi va u asbobning o‘lchash aniqligini beradi. Uni topish uchun ikkita qo‘shni raqamli shtrix farqini ular orasidagi oraliqlar soniga bo‘lamiz. Masalan, chizg‘ichda 1 sm va 2 sm orasida 10 ta teng oraliq bo‘lsa, bo‘linma (2 − 1) : 10 = 0,1 sm. Asbob o‘lcha oladigan eng katta qiymat o‘lchash chegarasi deyiladi. Har qanday o‘lchashda noaniqlik — xatolik bo‘ladi; odatda u shkala bo‘linmasining yarmiga teng deb olinadi (0,1 sm li chizg‘ichda 0,05 sm). Xatolikni kamaytirish uchun kattalik bir necha marta o‘lchanib, o‘rtacha qiymat hisoblanadi: barcha natijalar yig‘indisi o‘lchashlar soniga bo‘linadi. Natija A = a ± Δa ko‘rinishida yoziladi, bunda a — natija, Δa — xatolik.
«O‘lchash musobaqasi»: har bir guruh stol uzunligini chizg‘ich bilan 3 marta o‘lchaydi, natijalar va o‘rtacha qiymatni doskaga yozadi. Kimning natijalari bir-biriga yaqin va nima uchun? Muhokama qiling.