Yassi ko‘zgu
Yassi ko‘zguda buyum tasviri mavhum (haqiqiy emas — nurlarning davomi kesishadi), to‘g‘ri, buyumga teng kattalikda bo‘ladi; tasvir ko‘zgu orqasida buyum ko‘zgudan qancha uzoq bo‘lsa, shuncha masofada hosil bo‘ladi, o‘ng va chap tomon almashib ko‘rinadi. Tasvirni yasash uchun buyumning bir nuqtasidan ikkita nur chizamiz, ularning qaytgan nurlari davomining kesishgan nuqtasi tasvir bo‘ladi. Agar ko‘zgu α burchakka burilsa, qaytgan nur 2α burchakka buriladi. Sferik ko‘zgular sharning bir qismi: botiq ko‘zgu nurlarni fokusda to‘playdi (projektor, fara, stomatolog ko‘zgusi), qavariq ko‘zgu sochadi va kichik, to‘g‘ri, mavhum tasvir beradi — shuning uchun avtomobil orqani ko‘rish ko‘zgusida keng ko‘rish maydoni bor. Botiq va qavariq ko‘zgular uchun: 1/d + 1/f = 1/F, bunda d — buyumdan ko‘zgugacha, f — tasvirdan ko‘zgugacha masofa, F — fokus masofasi. Masalan, F = 20 sm, f = 30 sm bo‘lsa, 1/d = 1/20 − 1/30 = 1/60, ya’ni d = 60 sm.
Tajriba: ikkita yassi ko‘zgu orasiga qalam qo‘yib, tasvirlar sonini sanang; “ko‘zgu yozuvi”: so‘zni qog‘ozga yozib, ko‘zguga tutib o‘qing. Xavfsizlik: plastik yoki mustahkam ko‘zgu ishlating, singan ko‘zguga tegmang; ko‘zgu bilan quyosh nurini odamning ko‘ziga yo‘naltirmang.