Xonadondagi elektr asboblari. Elektr energiyasini tejash
Uylarimizdagi elektr tarmog‘ining kuchlanishi 220 V (O‘zbekistonda chastotasi 50 Hz). Inson uchun xavfsiz hisoblangan kuchlanish 36 V gacha, undan yuqorisi xavfli: nam qo‘l bilan elektr asbobga tegish, ochiq yoki shikastlangan simga tegish, rozetkaga metall jism tiqish mumkin emas. Elektr asboblarining quvvati vatt (W) yoki kilovattda (kW) ko‘rsatilgan. Sarflangan energiya E = N · t; uni kilovatt-soatda (kVt·soat) o‘lchash qulay: 1 kVt·soat = 1000 W · 1 soat = 3 600 000 J. Masalan, 100 W lampochka 10 soat yonsa, 100 · 10 : 1000 = 1 kVt·soat sarflaydi. Sarf hisoblagich bilan o‘lchanadi. Energiyani tejash usullari: keraksiz chiroqlarni o‘chirish, tejamkor (LED) lampalarga o‘tish — 10 W li LED lampa 60 W li cho‘g‘lanma lampa kabi yoritadi, quvvat tejaydigan sinfdagi muzlatgich va kondensionerlarni tanlash, asboblarni kutish rejimida qoldirmaslik. Xavfsizlik: elektr asboblarni kattalar ruxsatisiz yoqmang, simlarni sug‘urishda vilkadan ushlang (simdan emas), nam joyda ishlatmang; yong‘in yoki to‘k urish holatida kattalarni chaqiring.
«Uy energiya auditi»: o‘quvchilar uydagi 5 ta asbobning quvvatini (yorliqdan) va kuniga ishlash soatini yozib, kunlik sarfni kVt·soatda hisoblaydi va tejash usulini taklif qiladi. Xavfsizlik: asboblarga faqat kattalar yonida qarang, ularni yoqmang, vilka va rozetkaga tegmang.