III bobni yakunlash: takrorlash va yakuniy suhbat
III bobda jismlar muvozanati va oddiy mexanizmlarni o‘rgandik. Massa markazi — og‘irlik kuchi qo‘yilgan nuqta; muvozanat turlari turg‘un, noturg‘un va farqsiz. Kuch momenti M = F · l (N·m); richag muvozanatda F₁ · l₁ = F₂ · l₂. Oddiy mexanizmlar: qo‘zg‘almas blok (yutuq yo‘q, yo‘nalish o‘zgaradi), qo‘zg‘aluvchan blok (2 marta yutuq), qiya tekislik (F = P · h : s), vint, pona, chig‘iriq (R : r). Oltin qoida: kuchdan necha marta yutsak, yo‘lda shuncha yutqazamiz. FIK η = A_f : A_t · 100 % < 100 %. Masalan, 8 m qiya tekislikda 2 m balandlikka 1000 N yuk ko‘tarilsa, ideal F = 250 N; haqiqiy kuch 300 N bo‘lsa, A_t = 300 · 8 = 2400 J, A_f = 2000 J, η = 2000 : 2400 · 100 % ≈ 83,3 %. Jismni turg‘un qilish uchun massa markazi pastroq, tayanch yuzasi kengroq bo‘lishi kerak.
«Mexanizm kartochkalari»: har bir o‘quvchiga mexanizm rasmi (qaychi, blok, bolta, vint, chiqirli arava) beriladi; u mexanizm turini, kuchdan yutug‘i bor-yo‘qligini va oltin qoidani aytadi.