Jismlarning o‘zaro ta’siri haqida ma’lumotlar. Kuch
Jism boshqa jism ta’sirida tezligini yoki shaklini o‘zgartiradi; jismlar bir-biriga o‘zaro ta’sir qiladi. Ta’sir kattaligining o‘lchovi kuch deb ataladi, u F harfi bilan belgilanadi, birligi — nyuton (N). Kuch yo‘nalish, son qiymat va qo‘yilish nuqtasi bilan aniqlanadi. Yer barcha jismlarni o‘ziga tortadi; bu og‘irlik kuchi F = m · g, bunda g ≈ 9,8 N/kg (hisoblashlarda ko‘pincha 10 N/kg olinadi). Masalan, 1 kg massali jismga Yer taxminan 9,8 N kuch bilan ta’sir qiladi. Kuch turlari: og‘irlik kuchi, elastiklik kuchi (cho‘zilgan prujina), ishqalanish kuchi (sirt bo‘ylab harakatga qarshilik) hamda elektr va magnit kuchlari. Kuch dinamometr bilan o‘lchanadi. Ishqalanish ba’zan foydali (yurishda, tormozlashda), ba’zan zararli (mashina qismlari yeyiladi), shuning uchun uni moylash bilan kamaytiramiz.
«Kuch izlari»: o‘quvchi prujinani cho‘zadi, kitobni stol bo‘ylab suradi, sharni yerga tashlaydi; har holda qanday kuch ta’sir qilishini aytadi. Xavfsizlik: prujinani qo‘yib yubormang (uchib ketishi mumkin), yuzingizga yaqin tutmang.