Qirqbo‘g‘imlar va qirqquloqlar bo‘limlari

Qirqquloqlarning dunyoda 10 000 ga yaqin turi bor; ko‘pchiligi ildizpoyali ko‘p yillik o‘tlar, daraxtsimon turlari faqat tropik va subtropik joylarda o‘sadi. Ularning yer betiga chiqqan uzun, patsimon qirqilgan barglari yosh paytida uchi o‘ralgan bo‘ladi va o‘sgan sari yoziladi. Qirqbo‘g‘imlardan farqi: barglari yirik, spora beruvchi boshoq yo‘q. Sporalar barg ostida yoki chetidagi qo‘ng‘ir bo‘rtmalar — soruslardagi sporangiylarda yetiladi. Nam tuproqqa tushgan sporadan taxminan 1 sm li yuraksimon yashil gametofit o‘sadi; unda anteridiy va arxegoniylar hosil bo‘ladi, urug‘lanish yomg‘ir suvida o‘tadi, zigotadan yangi qirqquloq — sporofit — rivojlanadi. Zuhrasoch ildizpoyali ko‘p yillik o‘t, bargi 10–40 sm, 2–3 marta patsimon bo‘lingan, soruslari barg ostida; u asosan sernam, soya joylarda uchraydi. Suv qirqqulog‘i (salviniya) bir yillik ildizsiz o‘simlik: har bo‘g‘imda 3 ta barg bor, ikkitasi suv ustida, uchinchisi ipsimon bo‘lib suv ostida turadi va unda soruslar joylashadi.