ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

«Avesto» va muzeylar

Darslar 11–12 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
12

Muzeylar

Darslik: 37–40-betlar
MaqsadMuzey nima ekanini, muzeylar vazifasini, mashhur jahon va O‘zbekiston muzeylarini bilish.
Yangi so‘zlar
muzey · museumeksponat · exhibitkolleksiya · collectionko‘rgazma zali · exhibition hall
Tushuntirish

Muzey — tarixiy yodgorliklarni asrovchi, saqlovchi, o‘rganuvchi va xalqqa ko‘rsatuvchi muassasa. Muzeylar odamlarning qadrli buyumlarni to‘plab, kelgusi avlodlarga qoldirish ehtiyojidan paydo bo‘lgan; dastlab qimmatli buyumlar ibodatxonalarda saqlangan; Yevropada Uyg‘onish davridan boshlab to‘plamlar ko‘paygan va keyinchalik ular asosida ko‘plab muzeylar ochilgan. Muzeyda ko‘rgazmaga qo‘yilgan buyumlar eksponat, ularning tartibga solingan to‘plami esa kolleksiya deyiladi. Jahonning mashhur muzeylari: Parijdagi Luvr (avval qirol saroyi bo‘lgan), Sankt-Peterburgdagi Ermitaj, Londondagi Britaniya muzeyi, Florensiyadagi Uffitsi. O‘zbekistonda O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi (Toshkent; uning kolleksiyasida yuz minglab buyum bor), 1996-yilda ochilgan Temuriylar tarixi davlat muzeyi, san’at, xalqlar madaniyati kabi muzeylar faoliyat yuritadi. Temuriylar tarixi muzeyida Amir Temurning «Rosti-rusti» («Tog‘rilik najotdir») shiori yozilgan. Ko‘plab muzeylar YUNESKO bilan hamkorlik qiluvchi Muzeylar xalqaro kengashiga (ICOM) birlashgan. Muzeyda eksponatlarga tegmaslik va tartib saqlash kerak.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab to‘garagi o‘quvchilari bir necha eski ro‘zg‘or buyumini yig‘ib, har biriga izoh yozdi va kichik ko‘rgazma qildi. Bolalar buyumlarning vazifasini bildi, kattalar esa ular haqida gapirib berdi.

Kim ishlatadi

Muzey xodimlari, gidlar va kollektsionerlar buyumlarni yig‘ib, saqlab, tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Xavfsiz, sinmaydigan uchta oddiy narsani tanlang va har biriga muzey yozuvi kabi ikki qatorli izoh yozing: bu nima va nima uchun ishlatiladi.

Namunalar
Muzey zanjiri: to‘playdi → saqlaydi → o‘rganadi → ko‘rsatadi. Masalan, arxeologlar topgan tangani muzey tozalab, yoshini aniqlaydi va zalga qo‘yadi.
tarixsan’attexnikatibbiyothayvonot dunyosiqurol-yarog‘Muzey turlari
Muzey turlari mavzusiga ko‘ra bo‘ladi: tarix, san’at, texnika, tibbiyot, hayvonot dunyosi, harbiy qurol-yarog‘.
Sinfda faoliyat

«Sinf muzeyi»: har bir o‘quvchi uydan bitta xavfsiz, oilaviy qadriyatli buyum (eski rasm, kitob) keltiradi; yorliq yozib, kolleksiya tuzadi va «ekskursiya» o‘tkazadi.

Mashq
1
Muzey qanday vazifalarni bajaradi?
2
Eksponat va kolleksiya so‘zlarining farqini ayting.
3
Dunyoning to‘rtta mashhur muzeyini va ular joylashgan shaharni ayting.
4
Nima uchun muzeylar xalq uchun kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzey vitrinasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →