Yozuv — insoniyatning buyuk kashfiyoti
Yozuv — odamlar bir-biriga fikr va xabar yetkazishi uchun ishlatiladigan yozma belgilar tizimi. Uning yordamida o‘tmish tajribasi va bilimlar avlodlarga yetib keldi. Dastlabki yozuvlar Osiyo va Shimoliy Afrikada (Misr) yaratilgan. Yozuvning turlari: eslatuvchi belgilar (masalan, miqdorni toshchalar yoki chig‘anoqlar bilan ko‘rsatish), buyumli yozuv (non va tuz — do‘stlik belgisi), rasmli yozuv va so‘z yozuvi. So‘z yozuviga Misr va Xitoy iyerogliflari, Shumer mixxati kiradi; ularda belgilar harf emas, so‘z yoki ma’noni bildiradi, shuning uchun ko‘p belgini yodlash kerak edi. Shu sababli alifbo kashf etildi: alifbo — ma’lum tartibda joylashgan harflar tizimi; «alifbo» so‘zi arab alifbosining «alif» va «be» harflaridan hosil bo‘lgan. Dunyodagi birinchi alifbolardan biri — finikiy alifbosini miloddan avvalgi II ming yillikda finikiyaliklar yaratgan: unda 22 harf bor edi, o‘ngdan chapga yozilgan. Hozirgi ko‘pgina yozuvlar, jumladan lotin va kirill yozuvlari, finikiy yozuvi zaminida paydo bo‘lgan. Ajdodlarimiz xorazm, sug‘d, urxun-yenisey, arab va boshqa yozuvlardan foydalangan; hozirgi o‘zbek alifbosi lotin yozuviga asoslangan.
Bir o‘quvchi qo‘shnisiga «soat beshda qaytaman» deb yozib qoldirib ketdi. Qo‘shni yozuvni o‘zi yo‘q paytda ham o‘qib tushundi. Yozuv fikrni yonida bo‘lmagan odamga yetkazadi.
Yozuvchilar, tarjimonlar, o‘qituvchilar va xat yozayotgan har bir kishi fikrini yozuv orqali uzoqqa va keyingi avlodga yetkazadi.
«Bog‘ga kel» kabi xabar uchun rasmli belgi o‘ylab toping va uni so‘zsiz tushunish-tushunmasligini sinab ko‘ring.
«Maxfiy xat»: o‘quvchilar 5 ta so‘zni rasmli belgilar bilan yozadi; sherik uni «o‘qiydi». Keyin shu so‘zlarni oddiy harflar bilan yozib, qaysi usul tez ekanini muhokama qiladi.