Darslar 12 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
12
Amaliy mashg‘ulot: fayl va papkalar hosil qilish va amallar bajarish
Darslik: 46–47-betlar
MaqsadPapka yaratadi, matn faylini Bloknotda yozib saqlaydi, nusxalaydi, nomini o‘zgartiradi va fayl yo‘lini to‘g‘ri yozadi.
Yangi so‘zlar
Saqlash (Save) · save: store the document under its current nameBoshqacha saqlash (Save As) · Save As: store under a new name or in a new placenusxalash (Copy) · copy: make a duplicate to paste somewhere elseProvodnik (File Explorer) · File Explorer: the program for browsing disks, folders and files
Tushuntirish
Bu amaliy mashg‘ulotda o‘rganganlarimizni sinab ko‘ramiz. Fayllar bilan ishlashda Provodnik (File Explorer) dasturidan foydalaniladi: u disklar, papkalar va fayllarni ko‘rsatadi. Yangi papka yaratish uchun papka ichidagi bo‘sh joyda sichqonchaning o‘ng tugmasini bosib, Yaratish (New) → Papka (Folder) tanlanadi, so‘ng nom yoziladi va Enter bosiladi. Bloknotda matn yozilgach, Fayl (File) → Boshqacha saqlash (Save As) tanlanib, papka va fayl nomi ko‘rsatiladi, .txt kengaytmasi o‘zi qo‘shiladi. Faylni nusxalash uchun uni tanlab Ctrl+C, boshqa papkada Ctrl+V bosiladi; nomini o‘zgartirish uchun o‘ng tugma → Qayta nomlash (Rename). Maktab kompyuterida ishlayotganda fayllarni faqat o‘qituvchi ko‘rsatgan joyda yaratib, ishdan so‘ng ortiqcha o‘zgartirishlar qilmang.
bo‘sh joyda o‘ng tugma→Yangi → Papka→nomini yozamiz→Enter
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola maktab loyihasining ikki variantini «qoralama» va «qoralama-2-juma» deb nomladi, shunda qaysi biri yangiligini hech qachon adashtirmadi. Aniq nom qidirishga ketadigan vaqtni tejadi.
Kim ishlatadi
Tizim administratori muhim ma’lumotlarning zaxira nusxasini saqlaydi, arxivchi hujjatning nusxasini boshqa joyda saqlaydi, dasturchi loyihani turli joylarga saqlaydi.
Bugun sinab ko‘ring
Uchta daftar yoki papkangizga ichida nima borligini va sanani ko‘rsatadigan aniq yorliq yozing va do‘stingizga bu nega qulay ekanini ayting.
Namunalar
Vazifa: «Kundalik» papkasida «Sayohat.txt» yarating. 1) Papka yarating va nom bering. 2) Uni oching, o‘ng tugma → Yaratish → Matn hujjati. 3) Sayohat haqida yozing. 4) Fayl → Saqlash.
«Hafta» papkasini yarating, ichiga «Dushanba», «Seshanba» va «Chorshanba» papkalarini qo‘shing. «Dushanba» ichida dars.txt faylini yarating. Fayl yo‘li (D diskda): D:\Hafta\Dushanba\dars.txt.
Sinfda faoliyat
«Papka daraxti»: guruhlar katta qog‘ozga papkalar daraxtini (disk → papka → ichki papka → fayl) chizadi va boshqa guruh unga fayl yo‘lini yozib beradi.
Mashq
1
Yangi papka qanday yaratiladi? Qadamlarini ayting.
Bo‘sh joyda o‘ng tugma → Yaratish → Papka → nom yozish → Enter.
2
«Saqlash» va «Boshqacha saqlash» farqi nima?
Saqlash faylni o‘z nomida yangilaydi; Boshqacha saqlash yangi nom yoki yangi joy beradi.
3
«Maktab» papkasi ichida «Fan» papkasi, uning ichida «a.txt» fayli bor, «Maktab» esa C diskda. Fayl yo‘lini yozing.
C:\Maktab\Fan\a.txt
4
Nega muhim faylning nusxasini boshqa papkada yoki flesh-xotirada saqlab qo‘yish yaxshi?
Asl fayl tasodifan o‘chib yoki buzilib ketsa, nusxadan foydalanish mumkin.