☰ Mundarija · Informatika

Grafik muharrir interfeysi va uskunalar paneli

Darslar 20 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
20

Grafik muharrir interfeysi va uskunalar paneli

Darslik: 67–70-betlar
MaqsadKompyuter grafikasi va grafik muharrir tushunchalarini tushuntiradi; piksel, rang palitrasi va grafik muharrir oynasining asosiy qismlarini biladi.
Yangi so‘zlar
grafik muharrir · graphics editor: a program for making and editing picturespiksel · pixel: the smallest dot of a digital picturepalitra · palette: the set of colours to choose fromuskunalar paneli · toolbar: the panel of drawing and editing tools
Tushuntirish

Kompyuter grafikasi – kompyuterda tasvirlar yaratish va qayta ishlash. Buning uchun grafik muharrirlar deb ataladigan dasturlar ishlatiladi: Paint, Paint.NET, Tux Paint va boshqalar. Paint.NET bepul, bir necha hujjat va qatlamlar bilan ishlay oladi. Raqamli rasm mayda nuqtalar – piksellardan tuziladi (piksel – picture element, «tasvir elementi»); har bir piksel qizil, yashil va ko‘k (RGB) ranglar aralashmasi bilan beriladi. Grafik muharrir oynasida odatda quyidagilar bor: sarlavha satri, menyu satri, uskunalar paneli, ish maydoni (tasvir chiziladigan joy), ranglar palitrasi, qatlamlar oynasi, amallar tarixi va holat satri. Asosiy uskunalar: qalam, mo‘yqalam, bo‘yash (to‘ldirish), o‘chirg‘ich, pipetka (rang tanlash), matn, to‘g‘ri chiziq va shakllar, belgilash vositalari. Rasmni saqlash formatlari: PNG, JPEG, BMP, GIF; Paint.NET o‘z formati (.pdn) qatlamlarni saqlab qoladi.

Namunalar
Rasm 300 × 400 piksel o‘lchamda. Undagi piksellar soni 300 × 400 = 120 000.
Osmon rangini rasmning boshqa joyida ham ishlatmoqchisiz: pipetka uskunasi bilan o‘sha rangni bosasiz, u asosiy rang bo‘lib qoladi va bo‘yash uskunasi bilan qo‘llaysiz.
Sinfda faoliyat

«Uskunani top»: ekranda grafik muharrir oynasi ko‘rsatiladi; o‘qituvchi vazifa aytadi («rang tanla», «chiziq chiz», «xatoni o‘chir»), bolalar mos uskunani ko‘rsatadi.

Mashq
1
Kompyuter grafikasi nima va u uchun qanday dasturlar ishlatiladi?
2
Piksel nima? Piksellar soni 200 × 150 bo‘lgan rasmda jami nechta piksel bor?
3
Pipetka uskunasi nima uchun kerak?
4
Nima uchun qatlamli rasmni .pdn kabi o‘z formatida ham saqlab qo‘yish kerak?