ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Grafik muharrir interfeysi va uskunalar paneli

Darslar 20 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
20

Grafik muharrir interfeysi va uskunalar paneli

Darslik: 67–70-betlar
MaqsadKompyuter grafikasi va grafik muharrir tushunchalarini tushuntiradi; piksel, rang palitrasi va grafik muharrir oynasining asosiy qismlarini biladi.
Yangi so‘zlar
grafik muharrir · graphics editor: a program for making and editing picturespiksel · pixel: the smallest dot of a digital picturepalitra · palette: the set of colours to choose fromuskunalar paneli · toolbar: the panel of drawing and editing tools
Tushuntirish

Kompyuter grafikasi – kompyuterda tasvirlar yaratish va qayta ishlash. Buning uchun grafik muharrirlar deb ataladigan dasturlar ishlatiladi: Paint, Paint.NET, Tux Paint va boshqalar. Paint.NET bepul, bir necha hujjat va qatlamlar bilan ishlay oladi. Raqamli rasm mayda nuqtalar – piksellardan tuziladi (piksel – picture element, «tasvir elementi»); har bir piksel qizil, yashil va ko‘k (RGB) ranglar aralashmasi bilan beriladi. Grafik muharrir oynasida odatda quyidagilar bor: sarlavha satri, menyu satri, uskunalar paneli, ish maydoni (tasvir chiziladigan joy), ranglar palitrasi, qatlamlar oynasi, amallar tarixi va holat satri. Asosiy uskunalar: qalam, mo‘yqalam, bo‘yash (to‘ldirish), o‘chirg‘ich, pipetka (rang tanlash), matn, to‘g‘ri chiziq va shakllar, belgilash vositalari. Rasmni saqlash formatlari: PNG, JPEG, BMP, GIF; Paint.NET o‘z formati (.pdn) qatlamlarni saqlab qoladi.

qalamcho‘tkato‘ldirisho‘chirg‘ichrang tanlagichmatnchiziq vashakllarbelgilashAsosiy asboblar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Elektron tablo yoki televizor ekraniga yaqindan qarasangiz, rasm mayda nuqtalardan iborat ekanini ko‘rasiz. Har bir nuqta bitta piksel. Kompyuter rasmlari shu tarzda tuziladi.

Kim ishlatadi

Grafik dizayner pikselli rasmlar bilan ishlaydi, multiplikator harakatli rasm yaratadi, fotograf suratlarni tahrirlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Katak daftarda kataklarni bo‘yab sakkiz katak enli kichik belgi (masalan, yurak) yasang; har bir katak bitta piksel kabi.

Namunalar
Rasm 300 × 400 piksel o‘lchamda. Undagi piksellar soni 300 × 400 = 120 000.
Osmon rangini rasmning boshqa joyida ham ishlatmoqchisiz: pipetka uskunasi bilan o‘sha rangni bosasiz, u asosiy rang bo‘lib qoladi va bo‘yash uskunasi bilan qo‘llaysiz.
Sinfda faoliyat

«Uskunani top»: ekranda grafik muharrir oynasi ko‘rsatiladi; o‘qituvchi vazifa aytadi («rang tanla», «chiziq chiz», «xatoni o‘chir»), bolalar mos uskunani ko‘rsatadi.

Mashq
1
Kompyuter grafikasi nima va u uchun qanday dasturlar ishlatiladi?
2
Piksel nima? Piksellar soni 200 × 150 bo‘lgan rasmda jami nechta piksel bor?
3
Pipetka uskunasi nima uchun kerak?
4
Nima uchun qatlamli rasmni .pdn kabi o‘z formatida ham saqlab qo‘yish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki o‘yin kuni jadvaliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →