☰ Mundarija · Informatika

Hujjat yaratish va tahrirlash

Darslar 15 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
15

Matn protsessori dasturida hujjat yaratish va tahrirlash

Darslik: 55–57-betlar
MaqsadYangi hujjat yaratadi, saqlangan hujjatni ochadi, matnni belgilab o‘chiradi, qirqadi, nusxalaydi va qo‘yadi, kursorni klavishlar bilan boshqaradi.
Yangi so‘zlar
tahrirlash · editing: making changes in a documentbelgilash · selecting: marking text to work with itqirqish / nusxalash / qo‘yish · cut / copy / paste (Ctrl+X, Ctrl+C, Ctrl+V)Rim raqamlari · Roman numerals, typed with the letters I, V, X, L, C, M
Tushuntirish

Yangi hujjat Fayl → Yangi (Ctrl+N) bilan yaratiladi, saqlangan hujjat esa Fayl → Ochish (Ctrl+O) orqali ochiladi. Hujjatga o‘zgartirish kiritish tahrirlash deyiladi: o‘chirish, qirqish, nusxalash, qo‘yish shular jumlasidan. Yozish joyini kursor (yonib-o‘chib turuvchi vertikal chiziq) ko‘rsatadi. Kursorni strelkalar bilan harakatlantirish mumkin; Home – satr boshiga, End – satr oxiriga, Ctrl+Home – hujjat boshiga, Ctrl+End – hujjat oxiriga o‘tkazadi. Matn belgilanadi: sichqoncha bilan sudrab, so‘z ustida ikki marta, abzas ustida uch marta bosib yoki Shift va strelkalar bilan; Ctrl+A butun matnni belgilaydi. Keyin: Ctrl+X – qirqish, Ctrl+C – nusxalash, Ctrl+V – qo‘yish, Delete – o‘chirish, Ctrl+Z – bekor qilish. Yangi abzas Enter bilan boshlanadi. Tire (–) va defis (-) farq qiladi: defis so‘zning ichida probelsiz, tire esa ikki yonida probel bilan yoziladi. Rim raqamlari (masalan, XXI) lotin harflari bilan yoziladi.

Namunalar
Jumlani boshqa joyga ko‘chirish: uni belgilang, Ctrl+X bosing, kursorni kerakli joyga qo‘ying va Ctrl+V bosing. Agar nusxa kerak bo‘lsa, Ctrl+X o‘rniga Ctrl+C ishlatiladi.
«XXI asr» deb yozish uchun lotin X harfini ikki marta, so‘ng I harfini yozamiz: XXI = 21. «IX» – 9, «XIV» – 14.
Sinfda faoliyat

«Elektron diktant» musobaqasi: o‘qituvchi 5–6 jumlalik matnni o‘qiydi (yoki doskaga yozadi), hamma Wordda yozadi. Vaqt tugagach, so‘zlar soni (holat satrida) va xatolar soni taqqoslanadi.

Mashq
1
Butun matnni belgilash, nusxalash va qo‘yish uchun qaysi klavishlar ishlatiladi?
2
Hujjat boshiga va oxiriga qaysi klavishlar bilan o‘tiladi?
3
Rim raqamlari bilan yozing: 14 va 29.
4
Nima uchun Ctrl+Z klavishlarini bilish foydali?