ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Hujjat yaratish va tahrirlash

Darslar 15 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
15

Matn protsessori dasturida hujjat yaratish va tahrirlash

Darslik: 55–57-betlar
MaqsadYangi hujjat yaratadi, saqlangan hujjatni ochadi, matnni belgilab o‘chiradi, qirqadi, nusxalaydi va qo‘yadi, kursorni klavishlar bilan boshqaradi.
Yangi so‘zlar
tahrirlash · editing: making changes in a documentbelgilash · selecting: marking text to work with itqirqish / nusxalash / qo‘yish · cut / copy / paste (Ctrl+X, Ctrl+C, Ctrl+V)Rim raqamlari · Roman numerals, typed with the letters I, V, X, L, C, M
Tushuntirish

Yangi hujjat Fayl → Yangi (Ctrl+N) bilan yaratiladi, saqlangan hujjat esa Fayl → Ochish (Ctrl+O) orqali ochiladi. Hujjatga o‘zgartirish kiritish tahrirlash deyiladi: o‘chirish, qirqish, nusxalash, qo‘yish shular jumlasidan. Yozish joyini kursor (yonib-o‘chib turuvchi vertikal chiziq) ko‘rsatadi. Kursorni strelkalar bilan harakatlantirish mumkin; Home – satr boshiga, End – satr oxiriga, Ctrl+Home – hujjat boshiga, Ctrl+End – hujjat oxiriga o‘tkazadi. Matn belgilanadi: sichqoncha bilan sudrab, so‘z ustida ikki marta, abzas ustida uch marta bosib yoki Shift va strelkalar bilan; Ctrl+A butun matnni belgilaydi. Keyin: Ctrl+X – qirqish, Ctrl+C – nusxalash, Ctrl+V – qo‘yish, Delete – o‘chirish, Ctrl+Z – bekor qilish. Yangi abzas Enter bilan boshlanadi. Tire (–) va defis (-) farq qiladi: defis so‘zning ichida probelsiz, tire esa ikki yonida probel bilan yoziladi. Rim raqamlari (masalan, XXI) lotin harflari bilan yoziladi.

TugmalarAmal
Ctrl+Nyangi hujjat
Ctrl+Oochish
Ctrl+Ahammasini belgilash
Ctrl+Xkesib olish
Ctrl+Cnusxa olish
Ctrl+Vqo‘yish
Ctrl+Zbekor qilish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Soat siferblatida va kitob boblarida rim raqamlari uchraydi. Ularni o‘qiy bilsangiz, «XII bob» yoki soatdagi raqamni tushunasiz. Ko‘p odamlar bu raqamlarni kundalik hayotda ko‘radi.

Kim ishlatadi

Muharrir kitob boblarini raqamlaydi, soatsoz soat siferblatini yasaydi, kutubxonachi kitob jildlarini tartibga soladi.

Bugun sinab ko‘ring

Soat yoki kitobda rim raqamlari bor joyni topib, bitta raqamni o‘qib bering.

Namunalar
Jumlani boshqa joyga ko‘chirish: uni belgilang, Ctrl+X bosing, kursorni kerakli joyga qo‘ying va Ctrl+V bosing. Agar nusxa kerak bo‘lsa, Ctrl+X o‘rniga Ctrl+C ishlatiladi.
XXIIXXIV
21914
«XXI asr» deb yozish uchun lotin X harfini ikki marta, so‘ng I harfini yozamiz: XXI = 21. «IX» – 9, «XIV» – 14.
Sinfda faoliyat

«Elektron diktant» musobaqasi: o‘qituvchi 5–6 jumlalik matnni o‘qiydi (yoki doskaga yozadi), hamma Wordda yozadi. Vaqt tugagach, so‘zlar soni (holat satrida) va xatolar soni taqqoslanadi.

Mashq
1
Butun matnni belgilash, nusxalash va qo‘yish uchun qaysi klavishlar ishlatiladi?
2
Hujjat boshiga va oxiriga qaysi klavishlar bilan o‘tiladi?
3
Rim raqamlari bilan yozing: 14 va 29.
4
Nima uchun Ctrl+Z klavishlarini bilish foydali?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYashil burchak uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →