ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Scratchda ovoz va matn bilan ishlash

Darslar 31 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
31

Ovoz va matn bilan ishlash

Darslik: 100–102-betlar
MaqsadSprayt savol berib, foydalanuvchi javobini oladigan va ovoz chiqaradigan sodda muloqot dasturini tuzadi.
Yangi so‘zlar
so‘ra va kut · ask ... and wait: the sprite asks and waits for the typed answerjavob · answer: the block that holds what the user typedayt · say: shows a speech bubbleagar ... bo‘lsa · if ... then: runs blocks only when a condition is true
Tushuntirish

Scratchda sprayt foydalanuvchi bilan suhbatlasha oladi. Buning uchun «Sezgilar» (Sensing) toifasidagi «so‘ra ... va kut» (ask ... and wait) bloki ishlatiladi: dastur ishga tushganda sahna pastida matn kiritish maydoni paydo bo‘ladi, foydalanuvchi javobini yozib Enter ni bosadi. Yozilgan javob «javob» (answer) blokida saqlanadi. «Tashqi ko‘rinish» toifasidagi «ayt» (say) bloki sprayt tilidan so‘zni nutq pufagida ko‘rsatadi. Bir nechta matnni birlashtirish uchun Operatorlar toifasidagi «birlashtir» (join) bloki ishlatiladi: masalan, «Ajoyib tanlov: » va javob birlashib «Ajoyib tanlov: olma» chiqadi. Tovush uchun «Tovush» toifasida «tovushni boshla» va «tovush tugaguncha chal» bloklari bor. «Agar ... bo‘lsa» (if) bloki shart to‘g‘ri bo‘lsagina ichidagi buyruqlarni bajaradi, masalan, javob 5 ga teng bo‘lsa «To‘g‘ri!» deydi. Xavfsizlik uchun: loyihangizda ham, boshqalarning loyihasida ham parol, uy manzili yoki telefon raqamini kiritmang; spraytlar faqat ism yoki sevimli rang kabi zararsiz savollar bersin.

!Diqqat!
Sprayt parol, uy manzili yoki telefon raqamini so‘ramasin.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxonachi «qaysi kitob kerak?» deb so‘raydi va javobga qarab sizni kerakli javonga yo‘naltiradi. Savol, javob va javobga qarab qilingan ish — dialogning asosi. Dasturda ham «so‘ra va kut» bloki shunday ishlaydi.

Kim ishlatadi

Dasturchi foydalanuvchi bilan muloqot qiladigan dastur yozadi, o‘yin yaratuvchisi qahramon javoblarini tuzadi, mijozlarga xizmat dasturi muallifi savollarni rejalashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stingizga bir savol bering, javobni kuting va javobga qarab har xil munosabat bildiring; zanjirni daftarda «savol → javob → munosabat» deb yozing.

Namunalar
Boshlashso‘raymiz: sevimli mevangiz?aytamiz: «Ajoyib tanlov: » + javobtovush chalamizTugatish
Meva dasturi: yashil bayroq → so‘ra «Sevimli mevangiz qaysi?» va kut → ayt (birlashtir «Ajoyib tanlov: » javob) 2 soniya → tovushni boshla.
Boshlashso‘raymiz: 2 + 3 = ?javob = 5hayo‘q«To‘g‘ri!»«Yana urinib ko‘r»Tugatish
Matematika o‘yini: so‘ra «2 + 3 nechaga teng?» va kut → agar javob = 5 bo‘lsa, ayt «To‘g‘ri!», aks holda ayt «Yana urinib ko‘r».
Sinfda faoliyat

«Suhbatdosh dastur»: juftliklar sevimli sprayt bilan qisqa muloqot (2 savol, 2 javob) tuzadi. Boshqa juftlik uni sinab ko‘radi va xato yoki tushunarsiz joylarni topadi.

Mashq
1
Foydalanuvchi javobini olish uchun qaysi blok kerak va u qaysi toifada?
2
«Ajoyib tanlov: » matnini javob bilan qanday birlashtiramiz?
3
Dastur «7 + 8 nechaga teng?» deb so‘raydi. Shartda «javob» qaysi songa teng bo‘lishi kerak?
4
Nima uchun spraytga parol yoki manzil so‘ratish xavfli?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira choyi uchun savollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →