ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Matn protsessori va uning interfeysi

Darslar 13 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
13

Matn protsessori dasturi va uning interfeysi

Darslik: 48–50-betlar
MaqsadMatn protsessorining vazifasini, Word dasturini ishga tushirish usullarini va oynasining asosiy qismlarini aytib beradi.
Yangi so‘zlar
matn protsessori · word processor: a program for typing, editing and designing text documentstasma (Ribbon) · ribbon: the strip of tabs and buttons at the top of the windowBosh (Home) tabi · the Home tab, with the most-used editing and formatting toolstezkor murojaat paneli · quick access toolbar: save, undo and redo buttons
Tushuntirish

Matn protsessori – hujjatlarni yozish, tahrirlash, bezash va chop etish uchun dastur. Windowsdagi Bloknot juda sodda; Microsoft Office to‘plamidagi Word esa ancha ko‘p imkoniyatga ega: matn terish, qidirish va almashtirish, qirqish va nusxalash, shrift va rangni o‘zgartirish, rasm va jadval qo‘yish, imloni tekshirish, sahifalash va chop etish. Word 2007 dan boshlab menyu o‘rniga tasma (Ribbon) paydo bo‘ldi. Tasmada tablar bor: Fayl (File), Bosh (Home), Qo‘yish (Insert), Dizayn (Design), Maket (Layout), Havolalar (References), Ko‘rib chiqish (Review), Ko‘rinish (View). Bosh tabining asosiy guruhlari: Almashtirish buferi, Shrift, Abzas, Uslublar va Tahrirlash. Oynaning yuqori chap qismida tezkor murojaat paneli (saqlash, bekor qilish, qaytarish), tepada sarlavha satri, o‘rtada oq ish maydoni, pastda holat satri va masshtab bor. Wordni Start menyusi, ish stolidagi yorliq yoki ish panelidagi belgi orqali ishga tushirish mumkin. Word pullik dastur; uning o‘rniga bepul LibreOffice Writer yoki internetdagi onlayn muharrirlarni ham ishlatish mumkin, onlayn muharrirga kirishda kattalar yordami kerak.

FaylBuferShriftAbzatsUslublarTahrirlashBosh sahifaQo‘yishDizaynMaketHavolalarRetsenziyaKo‘rinishWord lentasi(ribbon)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qog‘ozda xato yozilsa, ko‘pincha butun varaq qayta yoziladi. Matn muharririda esa bitta so‘z almashtiriladi va qolgan matn o‘zgarmaydi. Shuning uchun matn muharriri tahrirni ancha osonlashtiradi.

Kim ishlatadi

Muharrir matnni tahrirlaydi, kotib hujjat tayyorlaydi, yozuvchi asarini qayta-qayta tuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga bir gap yozing, so‘ng ikki so‘zini almashtirib qayta yozib ko‘ring va qancha mehnat ketganini sezing.

Namunalar
Referat yozmoqchisiz: Wordni ishga tushirasiz, Bosh tabida shrift o‘lchamini tanlaysiz, Qo‘yish tabidan rasm qo‘shasiz, so‘ng Fayl → Saqlash bilan saqlaysiz.
★Bekor qilish
Ctrl + Z
Oxirgi amalni bekor qiladi (tez kirish panelidagi ↶ ham shunday).
Siz xatoga yo‘l qo‘ydingiz. Tezkor murojaat panelidagi «bekor qilish» strelkasini bosdingiz – oxirgi harakat qaytarildi. Xuddi shu ishni Ctrl+Z bilan ham qilish mumkin.
Sinfda faoliyat

«Oyna xaritasi»: doskada Word oynasining rasmi chiziladi. Bolalar qismlar nomi yozilgan kartochkalarni (sarlavha satri, tasma, ish maydoni, holat satri, tezkor panel) rasmdagi tegishli joyga yopishtiradi.

Mashq
1
Matn protsessori nima uchun kerak?
2
Bosh (Home) tabidagi beshta asosiy guruhni sanang.
3
Wordni ishga tushirishning uchta usulini ayting.
4
Word 2007 da menyu o‘rniga nima paydo bo‘ldi va bu foydalanuvchiga nima qulaylik berdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li kuni uchun stendHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →