☰ Mundarija · Informatika

Klaviatura trenajyorlari va o‘n barmoq usuli

Darslar 9 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
9

Klaviatura trenajyorlari va «Yumuq ko‘zlar usulida matn terish»

Darslik: 36–37-betlar
MaqsadO‘n barmoq (yumuq ko‘zlar) usulining qoidalarini biladi, asosiy qatordagi tugmalarni topadi va tez hamda xatosiz terish uchun mashq qiladi.
Yangi so‘zlar
klaviatura trenajyori · a program that teaches and tests typingo‘n barmoq usuli · touch typing: using all ten fingers without looking at the keysasosiy qator · the home row: A S D F and J K L ;terish tezligi · typing speed: characters per minute
Tushuntirish

Matnni tez va xatosiz yozish kompyuterda ishlashning muhim ko‘nikmasi. Buning uchun klaviatura trenajyorlari – tez terishni o‘rgatuvchi maxsus dasturlar mavjud. Eng yaxshi usul – o‘n barmoq («yumuq ko‘zlar») usuli: barcha barmoqlar ishlaydi, ko‘z esa klaviaturaga emas, ekrandagi matnga qaraydi. Chap qo‘l barmoqlari A, S, D, F harflari ustida, o‘ng qo‘l barmoqlari J, K, L va ; belgisi ustida turadi, ikkala bosh barmoq probelda. F va J tugmalarida kichik bo‘rtma bor – u barmoqlarni ko‘rmasdan topishga yordam beradi. Har bir harfni terib bo‘lgach, barmoq asosiy qatorga qaytadi. Avval sekin, lekin xatosiz yozing, tezlik keyin keladi. Mashq uchun dasturlarni o‘qituvchi yoki kattalar bilan birga tanlang; noma’lum saytlardan dastur yuklab olmang va o‘rnatmang.

Namunalar
«fad» harflarini yozish: f – chap ko‘rsatkich barmoq, a – chap jimjiloq, d – chap o‘rta barmoq. Har safar barmoqlar asosiy qatorga qaytadi.
Anvar 5 daqiqada 150 ta belgi yozdi. Tezligi 150 : 5 = 30 belgi/daqiqa. Bir oydan keyin 10 daqiqada 600 ta yozdi – 60 belgi/daqiqa: tezligi ikki marta oshdi.
Sinfda faoliyat

«Barmoqlar uyi»: bolalar stolga qo‘llarini asosiy qatorda ushlagandek qo‘yadi, o‘qituvchi harf aytadi (f, j, a, ;) va bolalar tegishli barmoqni ko‘taradi. Keyin ko‘zni yumib 10 soniyada asosiy qator harflarini aytib tering.

Mashq
1
Asosiy qatorda chap va o‘ng qo‘l barmoqlari qaysi tugmalar ustida turadi?
2
F va J tugmalaridagi bo‘rtma nima uchun kerak?
3
6 daqiqada 240 ta belgi yozilgan. Terish tezligi qancha (belgi/daqiqa)?
4
Nima uchun avval sekin va xatosiz yozish, tezlikni keyin oshirish ma’qul?