☰ Mundarija · Informatika

Amaliy mashg‘ulot: kodlash va hajm hisoblash

Darslar 5 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
5

Amaliy mashg‘ulot: kodlash va o‘lchov birliklari

Darslik: 23-bet
MaqsadIkkilik kodning kombinatsiyalarini yozadi, bit, bayt va Kbayt, Mbayt, Gbayt o‘rtasida o‘tkazadi va matn hajmini hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
kombinatsiya · a different arrangement or combination of signsikkilik kod · binary code: information written with 0 and 1axborot hajmi · the amount of information, measured in bits and bytestartib raqami · the number of a letter in the alphabet used as its code
Tushuntirish

Ikki belgi (0 va 1) yordamida juda ko‘p turli kod hosil qilish mumkin, chunki ularning kombinatsiyalari soni bitlar soniga bog‘liq. 1 bit 2 xil holat beradi, 2 bit 4 xil (00, 01, 10, 11), 3 bit 8 xil, 4 bit 16 xil, 8 bit esa 256 xil kombinatsiya beradi: har bir yangi bit kombinatsiyalar sonini ikki barobar oshiradi. Birliklar o‘rtasida o‘tish uchun: bayt → bit ga 8 ga ko‘paytiriladi, bit → bayt ga 8 ga bo‘linadi; Kbayt → bayt ga 1024 ga ko‘paytiriladi, Mbayt → Kbayt ga ham 1024 ga ko‘paytiriladi. Matn hajmini topish uchun belgilar soni hisoblanadi (probel va tinish belgilari ham belgi), chunki har bir belgi 1 bayt. Katta matnda: sahifalar soni × satrlar soni × satrdagi belgilar soni.

Namunalar
3 bitli barcha kodlar: 000, 001, 010, 011, 100, 101, 110, 111 – jami 8 ta, ya’ni 2 × 2 × 2 = 8.
«Salom, dunyo!» jumlasida: Salom (5) + vergul (1) + probel (1) + dunyo (5) + undov belgisi (1) = 13 belgi. Hajmi 13 bayt = 13 × 8 = 104 bit.
Sinfda faoliyat

«Bitlar qatori»: 3 ta bola 0 yoki 1 yozilgan kartochkani ko‘taradi (ko‘tarilgan = 1, tushirilgan = 0). Sinf bir vaqtda hamma 8 ta kombinatsiyani sanab chiqadi va doskaga yozadi.

Mashq
1
6 bayt necha bit?
2
32 bit necha bayt?
3
3 Mbayt necha Kbayt?
4
Bayroq 3 ta yo‘lakdan iborat, har bir yo‘lak qizil yoki oq bo‘lishi mumkin. Nechta turli bayroq hosil qilish mumkin?