Amaliy mashg‘ulot: kodlash va o‘lchov birliklari
Ikki belgi (0 va 1) yordamida juda ko‘p turli kod hosil qilish mumkin, chunki ularning kombinatsiyalari soni bitlar soniga bog‘liq. 1 bit 2 xil holat beradi, 2 bit 4 xil (00, 01, 10, 11), 3 bit 8 xil, 4 bit 16 xil, 8 bit esa 256 xil kombinatsiya beradi: har bir yangi bit kombinatsiyalar sonini ikki barobar oshiradi. Birliklar o‘rtasida o‘tish uchun: bayt → bit ga 8 ga ko‘paytiriladi, bit → bayt ga 8 ga bo‘linadi; Kbayt → bayt ga 1024 ga ko‘paytiriladi, Mbayt → Kbayt ga ham 1024 ga ko‘paytiriladi. Matn hajmini topish uchun belgilar soni hisoblanadi (probel va tinish belgilari ham belgi), chunki har bir belgi 1 bayt. Katta matnda: sahifalar soni × satrlar soni × satrdagi belgilar soni.
| Bitlar | Kombinatsiyalar |
|---|---|
| 1 | 2 |
| 2 | 4 |
| 3 | 8 |
| 4 | 16 |
| 8 | 256 |
800 × 600 = 480000 piksel
480000 × 8 bit = 3840000 bit = 480000 bayt ≈ 0,46 MB
(siqilmagan fayl; JPEG kabi formatlar kichikroq bo‘ladi)
Kompyuter darsida bola papkadagi ikki faylni solishtirdi: bir sahifa matn va bitta surat. Surat hajmi matnnikidan ancha ko‘p ekani ko‘rsatilgan edi. Hajmni bilish fayllarni saqlash va uzatishni osonlashtiradi.
Tizim administratori xotira yetishini rejalashtiradi, dasturchi fayllarni kichik qilib saqlaydi, aloqa muhandisi ma’lumot uzatish tezligini hisoblaydi.
Bir harf, bir so‘z, bir gap va bir sahifa matnni hajmi bo‘yicha kichikdan kattaga tartiblang.
| 000 | 001 | 010 | 011 |
| 100 | 101 | 110 | 111 |
| S | a | l | o | m | , | ␣ |
| d | u | n | y | o | ! |
«Bitlar qatori»: 3 ta bola 0 yoki 1 yozilgan kartochkani ko‘taradi (ko‘tarilgan = 1, tushirilgan = 0). Sinf bir vaqtda hamma 8 ta kombinatsiyani sanab chiqadi va doskaga yozadi.