ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Scratchda spraytlar va sahna bilan ishlash

Darslar 28 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
28

Spraytlar bilan ishlash

Darslik: 91–93-betlar
MaqsadSahnaga sprayt va fon qo‘shadi, spraytning nomi, o‘lchami, yo‘nalishi va joyini o‘zgartiradi, ortiqcha spraytni olib tashlaydi va loyihani saqlaydi.
Yangi so‘zlar
fon (Backdrop) · backdrop: the picture behind the spritessprayt xususiyatlari · sprite properties: name, show, size, direction, x and ykutubxona · library: ready-made sprites, backdrops and soundsloyihani saqlash · saving the project to your computer or account
Tushuntirish

Sprayt va fonni dasturning kutubxonasidan tanlash mumkin: spraytlar panelidagi «Sprayt tanlash» (Choose a Sprite) tugmasi ustiga olib borilsa, variantlar chiqadi: kutubxonadan tanlash, o‘zing chizish (Paint), kompyuterdan yuklash va tasodifiy sprayt (Surprise). Xuddi shunday «Fon tanlash» (Choose a Backdrop) bilan sahna foni o‘rnatiladi. Spraytni sichqoncha bilan sahnada istalgan joyga sudrab qo‘yish mumkin. Spraytlar panelida tanlangan spraytning xususiyatlari ko‘rinadi: nomi (Sprite), ko‘rinishi (Show), o‘lchami (Size), yo‘nalishi (Direction) va joyi (x, y). Kerak bo‘lmagan spraytni olib tashlash uchun uning yonidagi o‘chirish tugmasi bosiladi. Loyihani saqlash: Fayl menyusidan «Kompyuterga saqlash» (Save to your computer) tanlanadi yoki hisobingizga kirgan bo‘lsangiz, onlayn saqlanadi. Faylga mazmunli nom bering, masalan, hayvonot_bogi.sb3. Kutubxonadagi spraytlardan foydalanish uchun alohida ruxsat kerak emas, lekin internetdan boshqa rasmlarni yuklashda mualliflik huquqiga e’tibor bering.

XususiyatNima
Spritenomi
Showko‘rinish
Sizeo‘lcham
Directionyo‘nalish
x, yjoylashuv
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Teatrda rejissyor aktyorga «sahnaning o‘rtasiga chiq, so‘ng ikki qadam o‘ngga bor» deydi. O‘rin sahnaning o‘rtasidan aytilgani uchun aktyor adashmaydi. Scratch sahnasida ham joy shunday aniq belgilanadi.

Kim ishlatadi

Rejissyor sahnada o‘rinlarni belgilaydi, o‘yin yaratuvchisi qahramonlarni sahnaga joylaydi, multiplikator kadrdagi tuzilishni rejalashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Katta varaqning markazini belgilab, uchta narsani markazdan chapga, o‘ngga, yuqoriga yoki pastga joylashganini aytib bering.

Namunalar
XususiyatQiymat
nomiSher
o‘lcham60 (100 edi)
x-120
y-50
«Hayvonot bog‘i»: fon – o‘tloq; sprayt – hayvon. Hayvonning o‘lchamini 100 dan 60 gacha kichraytirib, x = –120, y = –50 ga qo‘yamiz va «Sher» deb nom beramiz.
Standart mushukcha loyihaga kerak emas: unga o‘ng tugma bosib «o‘chirish»ni tanlaymiz yoki yon tomondagi tugmani bosamiz. Sprayt panelida endi faqat yangi qahramon qoladi.
Sinfda faoliyat

«Mening sahnam»: har bir bola ikki sprayt va bitta fon tanlab, ularning joyini va o‘lchamini o‘zgartiradi, nom beradi va saqlaydi. Sherik uning sahnasini ko‘rib, spraytlar nomini topadi.

Mashq
1
Spraytni qo‘shishning to‘rt usulini ayting.
2
Spraytning qanday xususiyatlarini o‘zgartirish mumkin?
3
Sprayt (x = –50, y = 30) nuqtasida. Uni 100 ga o‘ngga surib, x ni toping.
4
Nima uchun loyihani tezroq mazmunli nom bilan saqlash foydali?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPaxta chigiti uchun ekish kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →