Darslar 25–26 · 2 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
25
Grafik muharrirlarida foto va rasmlarni qayta ishlash
Darslik: 82–83-betlar
MaqsadRasmga effekt beradi, fonni olib tashlaydi, obyektni boshqa rasmga ko‘chiradi va rasmni mos formatda saqlaydi; boshqalarning suratlari bilan ishlashda odob qoidalariga amal qiladi.
Yangi so‘zlar
effekt · effect: a filter that changes a picture’s lookshaffoflik · transparency: see-through parts of a picturefonni olib tashlash · removing the backgroundrasmni qayta ishlash · editing: changing a picture to improve it or make something new
Tushuntirish
Rasmni qayta ishlash – mavjud rasmni o‘zgartirib, yaxshilash yoki yangi narsa yaratish. Effektlar (Effects) menyusi rasmga turli ko‘rinish beradi: chaplashtirish, qirov, shisha plitka, qalamli xomaki rasm va boshqalar. Obyektni boshqa rasmga ko‘chirish uchun avval sehrli tayoqcha yoki lasso bilan uning atrofidagi fonni belgilab, Delete bilan o‘chiramiz; o‘chirilgan joy shaxmat doskasiga o‘xshash katakli ko‘rinadi – bu shaffoflik belgisi. Qolgan obyekt nusxalanib, yangi qatlamga qo‘yiladi, o‘lchami kichraytiriladi va kerakli joyga suriladi. Shaffoflikni saqlash uchun rasm PNG yoki GIF formatida saqlanadi; JPEG shaffoflikni saqlamaydi. Boshqalarning suratlari bilan ishlaganda ularning roziligini oling; suratni kulgili qilib o‘zgartirib, kimnidir xafa qilmang va shaxsiy ma’lumot bo‘lgan suratlarni internetga joylamang.
Format
Shaffoflik saqlanadimi?
PNG
✓
GIF
✓
JPEG
✗
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Muzey xodimi eski, tirnalgan fotosurat nusxasini ehtiyotkorlik bilan tuzatadi, asl nusxani esa o‘zgartirmasdan saqlaydi. Tuzatilgani haqida yozib qo‘yiladi. Tahrir qilishning halol usuli shunday.
Kim ishlatadi
Restavrator eski suratlarni tiklaydi, dizayner rasmlarni nashrga tayyorlaydi, fotograf suratlarni tahrir qiladi.
Bugun sinab ko‘ring
O‘z chizmangizning ikki nusxasidan birida bitta o‘zgartirish qilib, farqni bir gap bilan yozing; asl nusxani o‘zgartirmang.
Namunalar
Tabriknoma: o‘zingiz chizgan varrak rasmining oq foni sehrli tayoqcha bilan o‘chiriladi, varrak nusxalanib, osmon rasmi ustidagi yangi qatlamga qo‘yiladi va kichraytiriladi; keyin «Tabriklaymiz!» yoziladi va PNG qilib saqlanadi.
★Esda tuting
Do‘stingizning rasmini ruxsatsiz o‘zgartirmang va tarqatmang.
Dugonangiz suratini «kulgili» qilib o‘zgartirib, sinf guruhiga yubormoqchisiz. To‘g‘ri yo‘l – uning roziligini so‘rash va rozi bo‘lmasa, yubormaslik.
Sinfda faoliyat
«Effekt tanlovi»: bitta rasmga har bir juftlik turli effekt beradi; sinf qaysi effekt rasmga eng mos tushganini muhokama qiladi (faqat o‘z yoki darslik uchun berilgan rasmlar bilan).
Mashq
1
Rasmdagi shaxmat doskasiga o‘xshash katakli joy nimani bildiradi?
Shaffof (bo‘sh) joyni.
2
Shaffoflik saqlanishi uchun rasmni qaysi formatda saqlash kerak va qaysi birida saqlanmaydi?
PNG yoki GIF da saqlanadi; JPEG da saqlanmaydi.
3
Rasmdan obyektni boshqa rasmga ko‘chirishning qadamlarini tartib bilan yozing.
Fonni belgilash va o‘chirish; obyektni nusxalash; yangi rasmda yangi qatlamga qo‘yish; o‘lchamini sozlash va joylashtirish.
4
Nima uchun do‘stingiz suratini uning roziligisiz o‘zgartirib tarqatish yaxshi emas?
Bu uni xafa qilishi, shaxsiy hayotiga zarar yetkazishi mumkin va hurmatsizlik hisoblanadi.