Fayl va papka tushunchasi
Kompyuterdagi hujjat, rasm, musiqa, video va dasturlar fayllar ko‘rinishida saqlanadi. Fayl – tashqi xotirada (disk, flesh-xotira, xotira kartasi) umumiy nom bilan saqlanadigan ma’lumot. Fayl nomi ikki qismdan iborat: nom va nuqtadan keyingi kengaytma, masalan, insho.docx yoki xaridlar.txt. Nomni foydalanuvchi o‘zi beradi, kengaytmani esa odatda dastur qo‘yadi, u fayl turini bildiradi: .docx – Word hujjati, .txt – oddiy matn, .jpg va .png – rasm, .pdf – PDF hujjat, .pptx – taqdimot. Fayl nomida / \ : * ? " < > | belgilarini ishlatib bo‘lmaydi. Fayllar tartibda turishi uchun papkalarga joylanadi; papkaning ichida boshqa papkalar ham bo‘lishi mumkin. Faylga boradigan yo‘l, masalan, D:\Maktab\Informatika\hisobot.docx ko‘rinishida yoziladi. Asosiy amallar: yaratish, ochish, nusxalash, ko‘chirish, nomini o‘zgartirish va o‘chirish; ular odatda faylni sichqonchaning o‘ng tugmasi bilan bosib, menyudan tanlanadi. Boshqa odamning fayllarini ruxsatsiz o‘chirmang va noma’lum .exe fayllarni ochmang.
| Kengaytma | Fayl turi |
|---|---|
| .docx | Word hujjati |
| .txt | oddiy matn |
| .jpg, .png | rasm |
| PDF hujjat | |
| .pptx | taqdimot |
Kiyim javonida narsalar tokcha va qutilarga ajratilgan: «sport», «qishki». Kerakli narsaning yo‘lini bilsangiz, uni tez topasiz: javon, tokcha, quti. Kompyuterdagi fayl yo‘li ham xuddi shunday ishlaydi.
Arxivchi hujjatlarni papkalarga ajratadi, kutubxonachi kitoblarni bo‘lim va javon bo‘yicha joylaydi, omborchi tovarlarni joyi bilan yozib boradi.
Maktab darvozasidan sinfingizgacha bo‘lgan yo‘lni «darvoza → bino → qavat → xona» kabi yo‘l shaklida yozing.
«Qaysi fayl?»: o‘qituvchi fayl nomlarini aytadi (rasm.png, qo‘shiq.mp3, hisobot.docx, jadval.xlsx). Bolalar qaysi turdagi fayl (rasm, matn, musiqa, jadval) ekanini kengaytmasiga qarab topadi.