Darslar 23 · 1 ta dars · D.T. Kamaltdinova, D.M. Sayfurov. Informatika va axborot texnologiyalari 5-sinf (umumiy tahriri F.M. Zakirova). «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
23
Grafik muharrirlarida sohani belgilash amallari
Darslik: 76–78-betlar
MaqsadRasm sohasini to‘rtburchak, oval, lasso va sehrli tayoqcha bilan belgilaydi; belgilangan sohani siljitadi, nusxalaydi, qirqadi va o‘chiradi.
Yangi so‘zlar
belgilash (tanlash) · selection: marking part of a picture to work on itlasso · lasso: select by drawing around any outline by handsehrli tayoqcha · magic wand: selects an area of similar colour with one clickqirqib olish (kesish) · crop: keep only the selected part of the picture
Tushuntirish
Rasmning bir qismi ustida ishlash uchun avval o‘sha qism belgilanadi; amal faqat belgilangan sohaga ta’sir qiladi. Belgilashning to‘rtta asosiy usuli bor: to‘g‘ri to‘rtburchak shaklida, oval (doira) shaklida, lasso – sichqoncha bilan ixtiyoriy kontur bo‘yicha chizib, va sehrli tayoqcha – bosilgan nuqtadagi rangga o‘xshash tutash sohani avtomatik belgilaydi. Shift bosib turilsa to‘rtburchak kvadratga, oval esa doiraga aylanadi. Belgilangan sohani sudrab siljitish, Ctrl+C bilan nusxalash, Ctrl+X bilan qirqish, Ctrl+V bilan qo‘yish, Delete bilan o‘chirish mumkin. «Belgilangan qismga qirqish» (Crop to Selection) rasmning faqat shu qismini qoldiradi. Belgilangan sohani bo‘yasangiz, rang faqat shu soha ichiga tushadi – bu rasmni aniq bo‘yash uchun qulay. Ishni tugatgach Ctrl+D bilan belgilashni olib tashlang.
Namunalar
Rasmdagi gulning orqa foni bir xil rangda: sehrli tayoqcha bilan fonni bosamiz, gul emas, fon belgilanadi. Delete ni bossak, fon o‘chib, gulning o‘zi qoladi.
600 × 400 rasmdan 200 × 200 kvadrat qismini kerak bo‘lsa, Shift bilan kvadrat belgilab, «Belgilangan qismga qirqish» bajariladi. Yangi rasm 200 × 200 = 40 000 pikselli bo‘ladi.
Sinfda faoliyat
«Qaysi vosita?»: o‘qituvchi rasmdagi qismlarni ko‘rsatadi (to‘p, bulut, uy, bir xil rangli osmon). Bolalar eng mos belgilash vositasini aytadi: oval, lasso, to‘rtburchak yoki sehrli tayoqcha.
Mashq
1
Sohani belgilashning to‘rtta usulini ayting.
To‘rtburchak, oval, lasso, sehrli tayoqcha.
2
Sehrli tayoqcha qanday ishlaydi va qachon qulay?
Bosilgan nuqta rangiga o‘xshash tutash sohani belgilaydi; fon bir xil rangda bo‘lsa qulay.
3
Shift bosib turilganda to‘rtburchak va oval qanday shaklga o‘tadi?
Kvadrat va doira.
4
Nima uchun belgilangan soha ichida bo‘yash rasmning boshqa joylariga zarar yetkazmaydi?
Chunki amal faqat belgilangan sohaga ta’sir qiladi, tashqarisi himoyalangan.